Mattias Guyomar, president van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, sprak deze week de plenaire vergadering van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa toe. Hij zei dat het Hof in het afgelopen jaar 12.000 nieuwe verzoekschriften had ontvangen over ontslagen uit de overheidsdienst bij nooddecreet in Türkiye.

Daarvan zijn er 7.000 geregistreerd en bevinden er 5.000 zich nog in de registratiefase. Volgens Guyomar heeft het Hof vanwege de omvang speciale mechanismen voor de behandeling van zaken geactiveerd.

Hij vertelde de Vergadering dat het aantal hangende verzoekschriften eind vorig jaar was gedaald tot het laagste niveau in twintig jaar, maar dat de totale werklast van het Hof opnieuw begon toe te nemen door deze massale golf van verzoekschriften die voortvloeit uit de ontslagen bij nooddecreet.

Volgens de door het Hof gepubliceerde statistieken voor 31 augustus 2026 waren 58.100 verzoekschriften aanhangig bij een rechterlijke formatie. Daarvan hadden er 23.850 betrekking op Türkiye, goed voor 41 procent van het totaal. Rusland volgde met 5.700 verzoekschriften die dateren van vóór de uitsluiting van het land uit de Raad van Europa, daarna Polen met 3.850, Oekraïne met 3.550, Italië met 2.850, Griekenland met 2.350, Azerbeidzjan met 2.250 en Roemenië met 2.150. De overige 37 staten waren samen goed voor 9.100 verzoekschriften.

Het aantal verzoekschriften tegen Türkiye alleen ligt hoger dan het gecombineerde totaal tegen de 44 lidstaten, met uitzondering van Rusland en Polen.

Op 31 december 2025 bedroeg het totale aantal hangende verzoekschriften 53.450, waarvan 18.464 tegen Türkiye. In de acht maanden tot 31 augustus 2026 steeg het totaal met 4.650, terwijl het aantal verzoekschriften tegen Türkiye met 5.386 toenam.

Guyomar ging ook in op het recentste arrest van de Grote Kamer over Osman Kavala en zei dat wat Kavala was overkomen geen geïsoleerde situatie was.

Wat de tenuitvoerlegging betreft, zei hij dat het Hof nauw samenwerkt met het Comité van Ministers en het Departement voor de Tenuitvoerlegging van Arresten, en dat het succespercentage bij de tenuitvoerlegging van arresten 87 procent bedraagt.

Hij zei dat het Hof geen actor is in politieke debatten, maar er wel het onderwerp van is. Volgens hem is het vanzelfsprekend dat staten debatteren over kwesties als migratie en grensveiligheid, maar moet dit gebeuren met respect voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Het Hof luistert naar de bezorgdheden van staten, zei hij, maar zal zich nooit laten voorschrijven wat het wel of niet moet doen. Hij zei dat internationale rechters moeten worden beschermd tegen druk en bedreigingen en sprak zijn volledige solidariteit uit met de rechters van het Internationaal Strafhof die het doelwit zijn van sancties van de Verenigde Staten en Rusland.

Hij wijdde een aanzienlijk deel van zijn toespraak aan de begroting van het Hof. Een instelling die 700 miljoen mensen bedient en jaarlijks 38.000 zaken behandelt, werkt volgens hem met een jaarbudget van minder dan 90 miljoen euro, wat hij ontoereikend noemde. Hij vergeleek dit met het Hof van Justitie van de Europese Unie in Luxemburg, waarvan het budget meer dan 500 miljoen euro bedraagt. Hij zei dat dalende vrijwillige bijdragen van lidstaten zouden leiden tot de beëindiging van contracten van juristen en tot een daling van het aantal behandelde zaken. Hij waarschuwde dat het Hof zijn deuren zou moeten sluiten als een voorgestelde besparing van 2 procent ook op het Hof zou worden toegepast.

Hij herinnerde de Vergadering eraan dat de 46 rechters van het Hof rechtstreeks door haar worden verkozen en dat het Hof zijn legitimiteit aan dat democratische mandaat ontleent.

Tien jaar na de nooddecreten vormen de ontslagen die ermee werden opgelegd inmiddels de grootste afzonderlijke oorzaak van de werklast van het Europees Hof.