Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Başkanı Mattias Guyomar, bu hafta Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi (AKPM) Genel Kurulu’na hitap etti. Guyomar, son bir yılda Mahkeme’ye, Türkiye’de kanun hükmünde kararnamelerle kamu görevinden çıkarılmalara ilişkin 12 bin yeni başvuru ulaştığını söyledi.

Bu başvuruların 7 bininin kaydının yapıldığını, 5 bin dosyanın ise kayıt aşamasında olduğunu belirten Guyomar, başvuru sayısının yüksekliği nedeniyle özel vaka işleme mekanizmalarını devreye soktuklarını ifade etti.

AİHM Başkanı Genel Kurul’a, geçen yılın sonunda sonuçlanmayı bekleyen başvuru sayısının yirmi yılın en düşük seviyesine indiğini; ancak KHK ihraçlarından kaynaklanan bu kitlesel başvuru dalgası nedeniyle Mahkeme’nin toplam iş yükünün yeniden tırmanışa geçtiğini söyledi.

Mahkeme’nin 31 Ağustos 2026 tarihli istatistiklerine göre, yargısal bir oluşuma tevdi edilmiş ve sonuçlanmayı bekleyen 58 bin 100 başvuru bulunuyor. Bunların 23 bin 850’si, yani yüzde 41’i Türkiye aleyhine. İkinci sırada, Avrupa Konseyi’nden ihraç edilmesinden önceki dönemden kalan 5 bin 700 başvuruyla Rusya; ardından 3 bin 850 ile Polonya, 3 bin 550 ile Ukrayna, 2 bin 850 ile İtalya, 2 bin 350 ile Yunanistan, 2 bin 250 ile Azerbaycan ve 2 bin 150 ile Romanya geliyor. Geriye kalan 37 devlet ise toplamda 9 bin 100 başvuruya karşılık geliyor.

Yalnızca Türkiye aleyhine yapılan başvuruların sayısı, Rusya ve Polonya dışındaki 44 üye devlet aleyhine yapılan başvuruların toplamını aşıyor.

31 Aralık 2025 itibarıyla derdest başvuru sayısı toplam 53 bin 450, Türkiye aleyhine olanlar ise 18 bin 464’tü. 31 Ağustos 2026’ya kadar geçen sekiz ayda toplam sayı 4 bin 650 artarken, Türkiye’ye ilişkin sayı 5 bin 386 arttı.

Guyomar, Büyük Daire’nin Osman Kavala hakkında verdiği son karara da değinerek, Kavala’nın başına gelenlerin izole bir durum olmadığını vurguladı.

Kararların icrasına ilişkin olarak Guyomar, Mahkeme’nin Bakanlar Komitesi ve Kararların İcrası Dairesi ile yakın iş birliği yürüttüğünü belirtti ve kararların uygulanmasındaki başarı oranını yüzde 87 olarak açıkladı.

AİHM Başkanı, Mahkeme’nin siyasi tartışmaların aktörü değil konusu olduğunu söyledi. Göç ve sınır güvenliği gibi konuların devletler tarafından tartışılmasının doğal olduğunu, ancak bunun yargı bağımsızlığına saygı çerçevesinde yapılması gerektiğini belirtti. Guyomar, Mahkeme’nin devletlerin endişelerini duyduğunu, fakat kendisine ne yapacağının ya da ne yapmayacağının dikte edilmesine asla izin vermeyeceğini ifade etti. Uluslararası yargıçların baskı ve tehditlerden korunması gerektiğini söyleyen Guyomar, ABD ve Rusya yaptırımlarının hedefi olan Uluslararası Ceza Mahkemesi yargıçlarıyla tam dayanışma içinde olduklarını vurguladı.

Guyomar, konuşmasının önemli bir bölümünü Mahkeme’nin bütçesine ayırdı. 700 milyon kişiye hizmet veren ve yılda 38 bin dosyayı karara bağlayan bir kurumun 90 milyon avrodan az bir yıllık bütçeyle çalıştığını belirterek bunu yetersiz buldu. Bu rakamı, bütçesi 500 milyon avroyu aşan Lüksemburg’daki Avrupa Birliği Adalet Divanı ile karşılaştırdı. Üye devletlerden gelen gönüllü katkıların azalmasının, hukukçuların sözleşmelerinin feshine ve incelenen dava sayısının düşmesine yol açacağını söyleyen Guyomar, önerilen yüzde 2’lik kesintinin Mahkeme’ye uygulanması hâlinde kapıya kilit vurmak zorunda kalacakları uyarısında bulundu.

Guyomar, Mahkeme’nin 46 yargıcının doğrudan Genel Kurul tarafından seçildiğini ve Mahkeme’nin meşruiyetini bu demokratik iradeden aldığını hatırlattı.

Kararnamelerin üzerinden on yıl geçtikten sonra, bu kararnamelerle yapılan ihraçlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin iş yükünü en çok büyüten tek kalem hâline geldi.