Advocaat Bilal İpek plaatste dinsdagavond een foto van zichzelf waarop hij in zijn woonkamer zit met een elektronische enkelband om.

“Uitsluitend omdat ik Alparslan Kuytul in het kader van mijn beroepswerkzaamheden als advocaat heb verdedigd, sta ik al 60 dagen onder huisarrest”, schreef hij. “De advocatuur is een van de dingen waar een rechtsstaat niet zonder kan. Als je de uitoefening van het beroep van advocaat bestraft alsof het criminele activiteit is, zul je morgen geen advocaat vinden die jou verdedigt.”

De gebeurtenissen die hiertoe hebben geleid, zijn gedocumenteerd.

Op dinsdag 18 augustus schreef Oktay Saral, hoofdadviseur van de president, publiekelijk aan Alparslan Kuytul: “Jouw beurt komt ook.” Enkele dagen eerder had Kuytul kritiek geuit op politie-invallen bij de Süleymancılar, een andere religieuze gemeenschap.

De volgende ochtend doorzochten antiterreureenheden 49 locaties in zes provincies. Kuytul en zijn vrouw Semra werden in hun woning in Adana aangehouden. Volgens hun relaas werd hun geen aanhoudingsbevel getoond. Bij vijf bedrijven werden bewindvoerders aangesteld. De toegang tot 349 socialemedia-accounts werd geblokkeerd. Binnen drie dagen waren 62 mensen aangehouden.

Ook beide advocaten van Kuytul werden meegenomen: Bilal İpek en Alişan İnci.

Kuytul legde vervolgens zonder aanwezigheid van een advocaat een verklaring af bij de autoriteiten. Hij omschreef dit als het ontnemen van zijn recht op verdediging.

Hij en zijn vrouw werden op 23 augustus in voorlopige hechtenis genomen. Van de aangehouden personen werden er 56 voor de rechter gebracht, drie werden vrijgelaten en tegen 51 lopen de procedures verder. Het onderzoek wordt gevoerd door het parket van Adana. De in de zaak genoemde strafbare feiten zijn het oprichten en leiden van een criminele organisatie, lidmaatschap van een organisatie, het witwassen van opbrengsten uit misdrijven, gekwalificeerde fraude, valsheid in officiële documenten en overtreding van de Wet op de Belastingprocedure. Er is geen beschuldiging van terrorisme.

De minister van Justitie zei dat het onderzoek niet gericht is tegen een religieuze groep, overtuiging of mening.

Over wat deze zaak wel en niet is, moeten twee dingen worden gezegd.

Het is geen Gülen-zaak en het is geen Koerdische zaak. De Furkan-stichting werd in 1994 in Adana opgericht en organiseert lessen in koranexegese, conferenties en sociale hulp. Haar achterban is religieus en conservatief. Wat men ook van haar leer vindt, de methode die in augustus op haar werd toegepast is dezelfde methode die al tien jaar tegenover andere groepen is gedocumenteerd: invallen bij dageraad in meerdere provincies, bewindvoerders over bedrijven, geblokkeerde socialemedia-accounts en advocaten die samen met hun cliënten worden meegenomen.

En op het eerste gezicht gaat de zaak evenmin over het eigen handelen van Bilal İpek. Zestig dagen nadat een maatregel werd opgelegd die hem aan zijn woning bindt en zijn bewegingen volgt, is publiekelijk geen enkel strafbaar feit genoemd dat aan hem persoonlijk wordt toegeschreven. Wat hij zelf heeft gezegd, en wat niemand heeft tegengesproken, is dat hij een man vertegenwoordigde die door de staat werd vervolgd.

Huisarrest is volgens het Verdrag niet iets wezenlijk lichters dan gevangenisstraf. In *Buzadji tegen de Republiek Moldavië *bevestigde de Grote Kamer dat huisarrest een vrijheidsbeneming vormt in de zin van artikel 5 en dezelfde rechtvaardiging vereist als detentie in een cel. Zestig dagen blijven zestig dagen.

Voor Kuytul is het gevolg precies wat İpek in zijn bericht beschrijft. Een beklaagde van wie beide advocaten worden aangehouden, is een beklaagde zonder verdediging. Het recht uit artikel 6, lid 3(c), om te worden bijgestaan door een advocaat naar eigen keuze, en het in *Salduz tegen Turkije *vastgelegde recht op een advocaat vanaf het eerste verhoor, worden niet gewaarborgd door de theoretische beschikbaarheid van een andere advocaat. Zij worden uitgehold zodra het vertegenwoordigen van deze cliënt zelf een reden wordt om te worden onderzocht.

Beginsel 18 van de Basisbeginselen van de Verenigde Naties inzake de rol van advocaten zegt het in één zin: advocaten mogen als gevolg van de uitoefening van hun functie niet worden vereenzelvigd met hun cliënten of met de zaak van hun cliënten.

In mei 2025 stelde de Raad van Europa in Luxemburg het eerste bindende internationale verdrag ter bescherming van advocaten open voor ondertekening. Dat verdrag verplicht staten ervoor te zorgen dat advocaten hun werk kunnen doen zonder bedreigingen, intimidatie, pesterijen of ongepaste inmenging, en dat dergelijke handelingen doeltreffend worden onderzocht. Zeventien staten ondertekenden het in de eerste twee dagen. Türkiye behoorde daar niet toe.

De waarschuwing van Bilal İpek is niet louter retorisch en richt zich tot de mensen die ooit zelf een antwoord nodig zullen hebben. Als het verdedigen van een impopulaire beklaagde op zichzelf een reden wordt voor een enkelband, houdt het beroep dat een eerlijk proces mogelijk maakt op te functioneren. En dan houdt het op te functioneren voor iedereen.