Het ministerie van Binnenlandse Zaken maakte vandaag bekend dat gendarmerie-eenheden operaties hadden uitgevoerd in 32 provincies en daarbij 72 verdachten hadden aangehouden. Eenenveertig van hen zijn in voorlopige hechtenis genomen. Tegen de overige betrokkenen lopen de procedures nog. Volgens het ministerie zijn organisatiedocumenten en digitale materialen in beslag genomen.

Vervolgens zette het ministerie uiteen wat de verdachten zouden hebben gedaan. Het gebruikte werkwoord is “tespit edildi”, letterlijk: het werd vastgesteld. Niet beweerd, niet vermoed. Vastgesteld, door een ministerie, op de dag van de aanhoudingen, voordat een rechtbank ook maar één dossier had gezien.

Vier zaken werden volgens het ministerie vastgesteld. Dat de verdachten actief waren binnen de huidige structuur van de organisatie. Dat zij contact hadden met personen die daarin verantwoordelijke functies bekleedden. Dat zij financiële steun verleenden aan wat het ministerie “zogenaamde hulporganisaties” noemt die aan de organisatie verbonden zouden zijn. En dat zij via hun socialemedia-accounts propaganda voerden.

Lees die vier punten opnieuw als beschrijvingen van gedrag. Het eerste is een status. Het tweede is een relatie. Het derde is geld geven aan een liefdadigheidsorganisatie. Het vierde is berichten plaatsen.

Geen van de vier is een gewelddaad. Het ministerie beweerde ook niet van wel, en in een verklaring over 32 provincies en 72 aanhoudingen had het alle gelegenheid om dat te doen.

Het derde punt verdient bijzondere aandacht, omdat de formulering van het ministerie zelf iets wezenlijks erkent. “Zogenaamde hulporganisaties” zijn organisaties die zich als hulporganisaties presenteren en dat ook kunnen zijn. De beschuldiging is niet dat de verdachten een wapen hebben gefinancierd. De beschuldiging is dat zij geld hebben gegeven aan een liefdadigheidsorganisatie die de staat afkeurt. De verklaring noemt geen enkele van die organisaties bij naam, zegt niet of een van hen wettelijk in Türkiye is geregistreerd en verwijst naar geen enkele rechterlijke beslissing waarbij een van hen werd gesloten.

De Grote Kamer van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens behandelde precies deze redenering in september 2023 in Yüksel Yalçınkaya tegen Türkiye. Het Hof stelde vast dat Turkse rechtbanken mensen hadden veroordeeld wegens lidmaatschap van een gewapende terroristische organisatie zonder de materiële en subjectieve bestanddelen van het strafbare feit vast te stellen, en strafrechtelijke aansprakelijkheid in plaats daarvan hadden afgeleid uit gedrag dat rechtmatig was op het moment dat het plaatsvond, waaronder het hebben van een bankrekening en het lidmaatschap van een vakbond en een vereniging. Het Hof stelde schendingen vast van artikel 7, artikel 6, lid 1, en artikel 11, en merkte op dat het probleem systemisch was. Sindsdien heeft Straatsburg in 4.501 Gülen-gerelateerde zaken schendingen vastgesteld die de heropening van nationale procedures vereisen, terwijl nog 9.800 zaken aanhangig zijn.

Niets in de aankondiging van vandaag wijst erop dat er iets is veranderd.

Er is inmiddels ook een telling. In een in juli gepubliceerd rapport bracht Johan Vande Lanotte, minister van Staat, voormalig vicepremier van België en emeritus hoogleraar publiekrecht aan de Universiteit Gent, alle in 2025 in Türkiye gemelde gerechtelijke acties wegens vermeende banden met de Gülenbeweging in kaart: 342 operaties en 4.386 gemelde aanhoudingen, elk afzonderlijk van een bron voorzien. Van ongeveer honderd grootschalige operaties dat jaar was bijna de helft gericht op dezelfde categorie die vandaag opnieuw wordt genoemd, de vermeende “huidige structuur”, goed voor ongeveer 1.500 aanhoudingen. Nog eens 1.033 mensen werden aangehouden bij zestien operaties tegen personen die vervolgden en hun families hadden geholpen. Zijn conclusie was dat de vervolging minder voorspelbaar is geworden, niet meer.

De cijfers van de staat zelf wijzen in dezelfde richting. De Turkse minister van Justitie heeft gezegd dat tegen 720.580 mensen procedures zijn ingesteld wegens vermeende banden met de Gülenbeweging. Van de 636.744 afgehandelde zaken eindigden er 127.102 in een veroordeling. Vier op de vijf dus niet. In de eerste zes maanden van 2026 vonden 1.065 operaties plaats en werden 2.451 mensen in hechtenis genomen, een tempo waarin de 72 aanhoudingen van vandaag in 32 provincies precies passen.

Voor het bredere beeld registreerde de Mensenrechtenvereniging dat in 2025 minstens 1.842 mensen in Türkiye werden blootgesteld aan foltering of mishandeling, 6.719 mensen willekeurig werden aangehouden en twintig mensen onder verdachte omstandigheden overleden in detentiecentra.

De verklaring van het ministerie eindigt met felicitaties aan de gendarmerie, de betrokken afdeling, de parketten en iedereen die aan de operaties heeft bijgedragen, en met de belofte dat de campagne zal worden voortgezet.

Velev, dat over dezelfde verklaring berichtte, nam dezelfde vier gronden over maar voegde de woorden opnieuw toe die het ministerie had weggelaten: personen die *zouden *beschikken over verantwoordelijke functies, hulporganisaties die *naar verluidt *verbonden zijn. Een krant schreef toe wat een ministerie als vaststaand presenteerde.

Eenenveertig mensen zitten vanavond in de gevangenis op basis van de versie waarin die woorden waren weggelaten.

**Opmerking over het brongebruik: **De term “FETÖ” komt in dit bericht voor zoals hij werd gebruikt in de verklaring van het ministerie van Binnenlandse Zaken en in berichtgeving van regeringsgezinde media. Onze organisatie neemt die benaming niet over. De term wordt evenmin gebruikt door de Verenigde Naties, het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, de Raad van Europa of de Europese Unie.