Inleiding: de Turkse verkiezingen en vluchtelingenstromen

In mei 2023 vonden in Türkiye cruciale presidentsverkiezingen plaats.[1] In de eerste verkiezingsronde op 14 mei behaalde geen enkele kandidaat meer dan 50% van de stemmen.[2] Daarom volgde een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen: de zittende president Recep Tayyip Erdoğan en Kemal Kılıçdaroğlu, leider van de belangrijkste oppositiepartij. In de tweede ronde behaalde Recep Tayyip Erdoğan 52,18% van de stemmen en Kemal Kılıçdaroğlu 47,82%. Erdoğan werd daarmee herverkozen als president.[3]

Vanuit verschillende politieke en maatschappelijke perspectieven werden de verkiezingen beschouwd als een belangrijk kantelpunt voor Türkiye, onder meer vanwege bezorgdheid over toenemend autoritarisme, de achteruitgang van democratie en vrijheden en de toename van mensenrechtenschendingen.[4] Daarnaast speelde een ander vraagstuk dat ook de internationale gemeenschap, en in het bijzonder de Europese Unie (EU), nauw aanbelangt: de vluchtelingenkwestie.[5] Türkiye vangt het grootste aantal vluchtelingen ter wereld op, met naar schatting vier miljoen ontheemde personen, van wie velen afkomstig zijn uit Syrië en andere Arabische landen.[6] Op 18 maart 2016 bereikten de Europese Raad en Türkiye een akkoord dat tot doel had de irreguliere migratiestroom van Türkiye naar Europa te beperken. Volgens de EU-Turkijeverklaring moeten, kort samengevat, alle nieuwe irreguliere migranten en asielzoekers die vanuit Türkiye in Griekenland aankomen en van wie de asielaanvraag niet-ontvankelijk is verklaard, naar Türkiye worden teruggestuurd.[7]

Tijdens de verkiezingscampagne vestigde Kılıçdaroğlu, leider van de belangrijkste oppositiepartij en presidentskandidaat, veel aandacht op wat hij beschouwde als fouten van de regering in haar aanpak van de vluchtelingenkwestie en op wat hij als de tekortkomingen van de overeenkomst met de EU beschouwde. Met deze argumenten wist hij steun te verwerven bij een aanzienlijk aantal kiezers.[8][9] Uiteindelijk won Erdoğan echter de verkiezingen. De uitspraken van de oppositie bleven daardoor voorlopig zonder directe beleidsmatige gevolgen, maar behielden wel hun politieke gewicht. Ze kunnen Erdoğan en de regering ertoe aanzetten hun vluchtelingenbeleid te herzien en nieuwe maatregelen voor hervestiging of terugkeer te ontwikkelen.

Inzicht in de Syrische vluchtelingencrisis en de rol van Türkiye

Volgens de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen (UNHCR) verblijven er officieel 3,9 miljoen vluchtelingen en asielzoekers in Türkiye.[10] Volgens niet-officiële beweringen zou het totale aantal legaal en irregulier verblijvende vluchtelingen en asielzoekers echter meer dan zes à zeven miljoen bedragen.[11] Door zijn geografische ligging is Türkiye voor veel vluchtelingen en migranten zowel een eerste opvangland als een transitland.[12] In die context lijkt Türkiye, met bijkomende steun van de EU en de internationale gemeenschap, een cruciale en bepalende rol te spelen bij het beheer van de zogenoemde vluchtelingencrisis in het Midden-Oosten en het Middellandse Zeegebied.[13]

Na tien jaar conflict bleef de situatie in Syrië onzeker en instabiel. Het geweld neemt van maand tot maand toe of af, de economische omstandigheden zijn ernstig verslechterd, de infrastructuur verkeert in slechte staat en veiligheids- en juridische kwesties blijven onopgelost. Tegen deze achtergrond keerden tussen 2015 en 2018 slechts 103.090 Syriërs vrijwillig terug. Dat komt overeen met ongeveer 2% van de Syrische vluchtelingen die in de omliggende landen, waaronder Türkiye, verbleven.[14][15]

Met de EU-Turkijeverklaring van maart 2016 namen de partijen maatregelen om de migratiestroom van Türkiye via Griekenland naar het grondgebied van de EU te beperken. Daarmee werd de positie van Türkiye als poortwachter van Europa verder bevestigd.[16] De EU erkende dat deze oplossing verre van perfect was, maar stelde dat samenwerking met Türkiye noodzakelijk was geworden om met de uitzonderlijke omstandigheden om te gaan.[17] In nauwe samenwerking met Türkiye versnelde de EU daarom de uitbetaling van de aanvankelijk toegewezen 6 miljard euro in het kader van de ‘Faciliteit voor vluchtelingen in Türkiye’, bedoeld om vluchtelingen te ondersteunen en gastgemeenschappen in het land bij te staan, zodat in hun basisbehoeften op een omvattende manier kon worden voorzien.[18] Als gevolg van de verklaring nam het aantal aankomsten vanuit Türkiye op de eilanden in de Egeïsche Zee in twee jaar tijd met 97% af. Het gemiddelde daalde tot ongeveer 80 aankomsten per dag, tegenover een dagelijks gemiddelde van 3.022 in 2015.[19]

De overeenkomst maakte het volgens de auteur mogelijk dat de Turkse president tegelijk binnen en buiten de Europese geopolitieke omgeving bleef opereren. De EU erkende Türkiye impliciet als een veilig land. Volgens de tekst moeten vier voorwaarden worden vervuld om een land als veilig te beschouwen. Ten eerste mag het land niet zelf vluchtelingen voortbrengen door gedwongen interne ontheemding. Ten tweede moet het een land zijn waar migranten asiel kunnen aanvragen. Ten derde mogen vervolging, foltering of vernederende behandeling er niet worden toegestaan. Ten slotte moet het land het non-refoulementbeginsel respecteren, dat verbiedt vluchtelingen terug te sturen naar landen waar zij gevaar lopen.[20] Volgens sommige critici voldoet de Turkse regering momenteel echter niet aan deze normen.[21]

Tijdens dit proces kwam volgens de tekst ook het potentieel van de regerende Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (AKP) om migratie politiek in te zetten naar voren. Dit werd volgens de auteur verder zichtbaar toen de president, als reactie op kritiek in verband met een grootschalige aanval in Noord-Syrië in 2019-2020, aankondigde de “deuren naar Europa” voor vluchtelingen te zullen openen.[22] Vooral na de aanval in Idlib, waarbij in 2020 “tientallen Turkse soldaten werden gedood bij een luchtaanval uitgevoerd door Russische troepen in de Syrische provincie Idlib”,[23] zat Recep Tayyip Erdoğan een spoedvergadering over veiligheid voor en verklaarde hij dat de grens tussen Türkiye en Griekenland werd geopend.[24] Syrische vluchtelingen zouden niet langer worden tegengehouden wanneer zij Europa wilden bereiken. Dit werd geïnterpreteerd als een poging om steun van zowel de EU als de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) te verkrijgen voor de operaties in Noord-Syrië.[25] Nadat berichten opdoken dat migranten in Türkiye na de aanval op Turkse soldaten in Idlib niet langer zouden worden verhinderd om naar Europa te reizen, begonnen vluchtelingen richting Europa te trekken. Sommige migranten trokken in groepen naar de Griekse grens, vooral in Edirne. Na deze beslissing nam ook het aantal irreguliere migranten aan de Egeïsche kust sterk toe. President Erdoğan beschuldigde Europese leiders ervan hun toezeggingen niet na te komen om Türkiye te ondersteunen bij het opvangen van miljoenen Syriërs.[26]

Hoewel Türkiye zwaar werd getroffen door de COVID-19-crisis,[27] bleef het zijn migratieovereenkomst met de EU uitvoeren, ving het Afghaanse vluchtelingen op na de machtsovername door de Taliban in 2021 en bleef het Syrische asielzoekers toelaten. Volgens de auteur bleef Erdoğan de vluchtelingenkwestie tegelijkertijd als politiek instrument gebruiken, waarbij hij binnenlandse steun verwierf via gevoelens van islamitische solidariteit en door zich moreel af te zetten tegen wat werd voorgesteld als het gebrek van de EU aan respect voor de mensenrechten. Het blijft onzeker welke economische gevolgen de rol van Türkiye als poortwachter zal hebben, vooral na de verwoestende aardbeving van februari 2023, die volgens de tekst de vluchtelingenstromen vanuit Syrië verergerde en tot aanzienlijke interne ontheemding leidde. Door deze binnenlandse en regionale ontwikkelingen lijkt de migratieovereenkomst zich in een kwetsbaar evenwicht te bevinden.[28]

Gevolgen voor het vluchtelingenbeleid en Europese consequenties

De toenemende politieke onrust en instabiliteit in Türkiye, samen met het uitblijven van een oplossing voor de Syrische kwestie, hebben de spanningen rond de integratie en huisvesting van miljoenen vluchtelingen vergroot. De Turkse regering lijkt geen duidelijke keuze te hebben gemaakt over de mate waarin zij Syrische vluchtelingen in het land wil integreren. Sommige belangrijke maatschappelijke organisaties, met name vakbonden, stellen dat informele tewerkstelling van vluchtelingen de regels inzake het minimumloon ondermijnt en daardoor Turkse werknemers benadeelt.[29] Volgens de aangehaalde bronnen beschouwen sommige inwoners van Türkiye Syriërs nog steeds als een demografische bedreiging en als concurrenten voor publieke diensten.[30] Geweldsincidenten tussen Syrische vluchtelingen en lokale inwoners, die in sommige gevallen uitmondden in moorden en grootschalig stedelijk geweld, zouden zijn toegenomen, vooral in westelijke stedelijke gebieden waar culturele verschillen en misverstanden aanzienlijk zijn.[31] Integratie wordt volgens de tekst bovendien moeilijker doordat Syriërs in verschillende plaatsen langs de zuidelijke grens en in bepaalde delen van Istanbul een aanzienlijk deel van de bevolking vormen.[32] “Opiniepeilingen suggereren dat de meeste Turken Syrische vluchtelingen noch bereid, noch in staat achten om in de Turkse samenleving te integreren.”[33] De aanvankelijk gastvrije houding van delen van de Turkse bevolking zou geleidelijk plaats hebben gemaakt voor toenemende onvrede, terwijl duidelijker werd dat veel Syriërs in het land wilden blijven, zelfs indien in Syrië een politieke oplossing zou worden bereikt.[34][35]

Volgens de tekst gaat het debat daardoor niet langer uitsluitend over steun en solidariteit met mensen die voor oorlog zijn gevlucht. Toen president Erdoğan in 2016 het idee opperde om Syriërs het Turkse staatsburgerschap toe te kennen, verzette de oppositie zich daar krachtig tegen. Ook publieke kritiek bracht Erdoğan ertoe het voorstel terug te schroeven.[36] Hoewel tegen 2023 meer dan 200.000 Syriërs het staatsburgerschap hadden gekregen,[37] stelde de regering dat alle Syrische vluchtelingen uiteindelijk naar hun land zouden terugkeren. De auteur beschouwt dit, gezien de omstandigheden in Syrië, als een weinig waarschijnlijk scenario.[38]

Voor de presidentsverkiezingen in Türkiye bestond er volgens de aangehaalde analisten een brede opvatting dat “naast inflatie en de centralisering van de macht in handen van de regering, de vluchtelingenkwestie in belangrijke mate de verkiezingsuitslag zou bepalen”. Hoewel anti-Syrische sentimenten al vóór de gemeenteraadsverkiezingen van het voorjaar van 2019 zichtbaar waren, zouden zij inmiddels steeds sterker zijn doorgedrongen tot het Turkse electoraat.
Aan de ene kant bleven aanhangers van president Erdoğan een opendeurbeleid tegenover Syrische vluchtelingen verdedigen. De conservatievere delen van Erdoğans achterban beschouwden het vluchtelingenbeleid als een uiting van islamitische naastenliefde of solidariteit. Oppositiegroepen stonden daarentegen al langer sceptisch tegenover de inclusieve agenda van de regering. Veel mensen meenden dat Erdoğan hiermee een toekomstig electoraat creëerde. Hun bezwaren waren volgens de aangehaalde bronnen ingegeven door politieke en veiligheidsgerelateerde zorgen. Sommige tegenstanders van het regeringsbeleid inzake migratie beweerden bovendien dat de politieke elite van de AKP een ruimer doel nastreefde: bijna vier miljoen Syriërs integreren om de identiteit van Türkiye te hervormen door de islamitisch-conservatieve kenmerken van het land te versterken.

De toenemende sociaaleconomische kosten die in het debat aan de aanwezigheid van Syriërs worden verbonden, hebben de interetnische spanningen versterkt en de oppositie tegen het vluchtelingenbeleid van de regering doen toenemen. De COVID-19-pandemie, de waardevermindering van de Turkse munt en de daaropvolgende hoge inflatie hebben de houding van delen van de Turkse bevolking tegenover vluchtelingen verder beïnvloed. Belangrijker nog is volgens de tekst dat ook veel aanhangers van Erdoğan hun houding tegenover het regeringsbeleid hebben gewijzigd. De vluchtelingenkwestie kwam daardoor centraal te staan in het politieke debat in de aanloop naar de presidentsverkiezingen. Het onderwerp trok de aandacht van het electoraat, waaronder veel onbesliste kiezers en regeringsaanhangers, wat volgens de auteur ook leidde tot een verschuiving in de houding van de politieke elite van de AKP tegenover vluchtelingen. Hoewel de regering het opendeurbeleid niet volledig verwierp, begon zij daarom terugkeerregelingen voor vluchtelingen te overwegen.

 

Tijdens de verkiezingscampagne hanteerde de belangrijkste oppositiekandidaat een hardere toon ten aanzien van de vluchtelingenkwestie. Hij beloofde onder meer “ontheemde Syriërs binnen twee jaar naar hun thuisland terug te sturen”. Daarnaast verklaarde hij de betrekkingen met de Syrische president Bashar al-Assad te willen herstellen. De groeiende anti-vluchtelingensentimenten werden volgens de tekst zichtbaar in de eerste ronde van de verkiezingen, waarin nationalistische kandidaten goed presteerden. Vooral de uiterst rechtse nationalistische presidentskandidaat Sinan Oğan behaalde onverwacht 5,2% van de stemmen. In de tweede ronde won Erdoğan echter met 52,18% van de stemmen. Volgens berichtgeving voelden sommige Syriërs in Türkiye zich na Erdoğans overwinning opgelucht. In een interview met Al Jazeera verklaarde een Syriër die in Türkiye woont dat Erdoğans overwinning voor hem en zijn familie “geruststellender” was, omdat hij de campagne van Erdoğans tegenstander tegenover vluchtelingen als racistisch en verontrustend had ervaren. Een andere Syrische geïnterviewde verklaarde dat hij, hoewel hij zelf niet kon stemmen, de campagne nauwlettend had gevolgd en hoopte dat Syriërs met de Turkse nationaliteit Erdoğan zouden steunen. Ondanks deze tijdelijke opluchting bleven veel Syrische vluchtelingen en asielzoekers voorzichtig. Tijdens de verkiezingscampagne had Erdoğan immers ook beloofd één miljoen Syriërs “vrijwillig te repatriëren” en sprak hij over normalisering van de betrekkingen met Bashar al-Assad. Volgens de tekst kan dit ertoe leiden dat Syriërs met nieuwe administratieve vereisten of andere vormen van druk te maken krijgen om hun legale verblijf te behouden, terwijl stijgende huurprijzen en energiekosten eveneens tot onzekerheid en angst voor de toekomst kunnen bijdragen.

Conclusie

[1] Rajvanshi, A. (2023, May 11). Türkiye’s crucial election is coming. here’s what to know. Time. https://time.com/6279098/Türkiye-election-2023/

[2] Tuysuz, G., Gezer, Y., & Qiblawi, T. (2023, May 29). Erdogan wins Turkish election, extending rule to Third decade. CNN. https://edition.cnn.com/2023/05/28/europe/Türkiye-president-runoff-polls-erdogan-intl/index.html 

[3] CNN TÜRK. (2023, June 1). 2. Tur seçi̇m SONUÇLARI 2023: 28 mayıs cumhurbaşkanlığı seçim Sonuçları Ysk! – 2023 Seçim Haberleri. CNN TÜRK. https://www.cnnturk.com/turkiye/secim-2023/2-tur-secim-sonuclari-2023-28-mayis-cumhurbaskanligi-secim-sonuclari-ysk 

[4] Foster, A. (2023, May 20). Türkiye election: Why the world is watching the presidential race. BBC News. https://www.bbc.com/news/world-europe-65647483 

[5] Gavin, G. (2023, May 18). I’ll kick all refugees out of Türkiye, Erdoğan rival vows. POLITICO. https://www.politico.eu/article/kick-all-refugees-out-Türkiye-kemal-kilicdaroglu-recep-tayyip-erdogan-election/ 

[6] Ibid.

[7] European Parliament. (2023, May 20). EU-Türkiye Statement & Action Plan: Legislative Train Schedule. European Parliament. https://www.europarl.europa.eu/legislative-train/theme-towards-a-new-policy-on-migration/file-eu-Türkiye-statement-action-plan 

[8] NTV. (2023, May 18). Kılıçdaroğlu: Ben Iktidara Gelir Gelmez Tüm Mültecileri Evlerine Göndereceğim. ntv.com.tr. https://www.ntv.com.tr/turkiye/kilicdaroglu-ben-iktidara-gelir-gelmez-tum-multecileri-evlerine-gonderecegim,PFHFD6ZmKEmjyxMqOoApxw 

[9] Sade, G. (2023, May 24). Ab “Suriyelilerin Bir Yıl Içinde Gönderileceği” Vaadine Nasıl Bakıyor? euronews. https://tr.euronews.com/2023/05/24/avrupa-birligi-suriyelilerin-bir-yil-icinde-gonderilecegi-taahhudune-nasil-bakiyor 

[10] UNHCR. (2023). Türkiye. Global Focus. https://reporting.unhcr.org/operational/operations/t%C3%BCrkiye#:~:text=T%C3%BCrkiye%20hosts%20four%20million%20refugees,and%20maintains%20the%20geographical%20limitation. 

[11] Akpamuk, G. (2023, May 25). Türkiye’Deki Suriyelilerin çoğu neden Kayıt Dışı çalışıyor, Hükümetin Bu Konuda Politikası Ne? BBC News Türkçe. https://www.bbc.com/turkce/articles/cz51zr816mlo 

[12] European Economic and Social Committee. (2017, September 18). The role of Türkiye in the refugee crisis. European Economic and Social Committee. https://www.eesc.europa.eu/en/agenda/our-events/events/role-Türkiye-refugee-crisis 

[13] European Economic and Social Committee. (2018, February 14). The role of Türkiye in the Refugee Crisis (OWN-initiative opinion). European Economic and Social Committee. https://www.eesc.europa.eu/en/our-work/opinions-information-reports/opinions/role-Türkiye-refugee-crisis-own-initiative-opinion 

[14] Sharani, S. (2022). The Narratives of Syrian Refugees on Taking Türkiye as a Land of a Long or Temporary Settlement. In E. Balkan & Z. K. Tonak (Eds.), Refugees on the Move: Crisis and Response in Türkiye and Europe (pp. 281–311). Berghahn Books. https://doi.org/10.2307/j.ctv2vr8tsk.17 

[15] UNHCR. (2021). Syria situation. Global Focus. https://reporting.unhcr.org/operational/situations/syria-situation#:~:text=2021%20Situation%20overview&text=By%20the%20end%20of%202021,internally%20displaced%20people%20(IDPs). 

[16] de Martin, N. (2023, April 2). Türkiye’s weaponisation of the refugee crisis. Jason Institute for Peace and Security Studies. https://jasoninstitute.com/Türkiyes-weaponisation-of-the-refugee-crisis/ 

[17] Tsarouhas, D. (2023, May 6). The critical role of Türkiye in the management of the Syrian refugee crisis. E-International Relations. https://www.e-ir.info/2023/05/06/the-critical-role-of-Türkiye-in-the-management-of-the-syrian-refugee-crisis/

[18] European Commission. (2022). EU support to refugees in Türkiye. European Neighbourhood Policy and Enlargement Negotiations (DG NEAR). https://neighbourhood-enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/turkiye/eu-support-refugees-turkiye_en

[19] European Commission. (2018). EU-TÜRKİYE STATEMENT Two years on. Migration and Home Affairs. https://home-affairs.ec.europa.eu/system/files/2020-09/20180314_eu-Türkiye-two-years-on_en.pdf

[20] de Martin, N. (2023, April 2). Türkiye’s weaponisation of the refugee crisis. Jason Institute for Peace and Security Studies. https://jasoninstitute.com/Türkiyes-weaponisation-of-the-refugee-crisis/

[21] Ibid.

[22] Ibid.

[23] Akca, I. (2023). The fineline between Pushbacks and illegal practices at the Greece-Turkiye border. Flipsnack. (p. 9). https://www.flipsnack.com/peaceandjustice/pushbacks-report.html

[24] Şahin-Mencütek, Z., Gökalp-Aras, N. E., Kaya, A., & Rottmann, S. B. (2023). Syrian Refugees in Türkiye: Between Reception and Integration. Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-031-27366-7

[25] McKernan, B. (2020, February 28). Dozens of Turkish soldiers killed in strike in Idlib in Syria. The Guardian. Retrieved June 19, 2023, from https://www.theguardian.com/world/2020/feb/27/dozens-of-turkish-soldiers-killed-in-strike-in-idlib-in-syria-reports-say

[26] Baran, S. (2020, February 29). Turkiye Kapıları Açıyor Mu? Mülteciler Sınırlara Yürüyor. euronews. Retrieved June 19, 2023, from https://tr.euronews.com/2020/02/28/turkiye-kapilari-aciyor-mu-multeciler-yunanistan-a-dogru-yurumeye-basladi

[27] Cavus, U. (2022, March 23). The impacts of the covid-19 on Turkish economy and policy recommendations on government spending. HEConomist. https://heconomist.ch/2022/03/23/the-impacts-of-the-covid-19-on-turkish-economy-and-policy-recommendations-on-government-spending/

[28] de Martin, N. (2023, April 2). Türkiye’s weaponisation of the refugee crisis. Jason Institute for Peace and Security Studies. https://jasoninstitute.com/Türkiyes-weaponisation-of-the-refugee-crisis/

[29] Tsarouhas, D. (2023, May 6). The critical role of Türkiye in the management of the Syrian refugee crisis. E-International Relations. https://www.e-ir.info/2023/05/06/the-critical-role-of-Türkiye-in-the-management-of-the-syrian-refugee-crisis/

[30] Imrie-Kuzu, D. & Özerdem, A. (2023). Keeping Syrian refugees in Türkiye is not a good idea: a new concept of ‘reluctant local integration’, Third World Quarterly, 44:7, 1606-1624, DOI: 10.1080/01436597.2023.2197205

[31] International Crisis Group. (2018, December 28). Türkiye’s Syrian refugees: Defusing Metropolitan Tensions. Crisis Group. https://www.crisisgroup.org/europe-central-asia/western-europemediterranean/Türkiye/248-Türkiyes-syrian-refugees-defusing-metropolitan-tensions

[32] Tsarouhas, D. (2023, May 6). The critical role of Türkiye in the management of the Syrian refugee crisis. E-International Relations. https://www.e-ir.info/2023/05/06/the-critical-role-of-Türkiye-in-the-management-of-the-syrian-refugee-crisis/

[33] Ibid. (p. 7)

[34] Jones, D. (2019, November 1). Many Syrian refugees in Türkiye want to stay, despite Erdogan plan to force their return. VOA. https://www.voanews.com/a/europe_many-syrian-refugees-Türkiye-want-stay-despite-erdogan-plan-force-their-return/6178633.html#:~:text=Breaking%20News-,Many%20Syrian%20Refugees%20in%20Türkiye%20Want%20to%20Stay%2C%20Despite,Plan%20to%20Force%20Their%20Return&text=Turkish%20President%20Recep%20Tayyip%20Erdogan’s,Syria%20is%20increasingly%20in%20question.

[35] Anadolu Agency. (2022, March 21). Most Syrians in Türkiye are happy, more willing to stay: Study. Daily Sabah. https://www.dailysabah.com/Türkiye/most-syrians-in-Türkiye-are-happy-more-willing-to-stay-study/news

[36] Tsarouhas, D. (2023, May 6). The critical role of Türkiye in the management of the Syrian refugee crisis. E-International Relations. https://www.e-ir.info/2023/05/06/the-critical-role-of-Türkiye-in-the-management-of-the-syrian-refugee-crisis/

[37] Ahval News. (2022, April 22). Türkiye says over 200,000 Syrians granted citizenship. https://ahvalnews.com/Türkiye-syrians/Türkiye-says-over-200000-syrians-granted-citizenship

[38] Petillo, K. (2022, May 9). Türkiye’s Open door closes: How europe can better support syrian refugees. European Council on Foreign Relations. https://ecfr.eu/article/Türkiyes-open-door-closes-how-europe-can-better-support-syrian-refugees/

[39] Italian Institute for International Political Studies. (2023, May 12). The refugee issue and the Turkish elections: What’s at stake? ISPI. https://www.ispionline.it/en/publication/the-refugee-issue-and-the-turkish-elections-whats-at-stake-128676

[40] Ibid.

[41] Ibid.

[42] Tol, G. (2019, August 21). From “compassionate Islamism” to “Türkiye first.” Middle East Institute. https://www.mei.edu/publications/compassionate-islamism-Türkiye-first

[43] Tokyay, M. (2022, February 6). Survey shows negative attitudes among Turks towards Syrians on the rise. Arab News. https://www.arabnews.com/node/2019381/middle-east

[44] Yetkin, M. (2022, March 17). “Erdoğan Sığınmacıları Vatandaş Yapıp Oy Mu Kullandıracak?” – yetkin report: Siyaset, Ekonomi Haber-Analiz, yorum. Yetkin Report | Siyaset, Ekonomi Haber-Analiz, Yorum. https://yetkinreport.com/2022/03/17/erdogan-siginmacilari-vatandas-yapip-oy-mu-kullandiracak/ 

[45] Tokyay, M. (2022, February 6). Survey shows negative attitudes among Turks towards Syrians on the rise. Arab News. https://www.arabnews.com/node/2019381/middle-east 

[46] Ibid.

[47] Italian Institute for International Political Studies. (2023, May 12). The refugee issue and the Turkish elections: What’s at stake? ISPI. https://www.ispionline.it/en/publication/the-refugee-issue-and-the-turkish-elections-whats-at-stake-128676 

[48] Ibid.

[49] Gavin, G. (2023, May 18). I’ll kick all refugees out of Türkiye, Erdoğan rival vows. POLITICO. https://www.politico.eu/article/kick-all-refugees-out-Türkiye-kemal-kilicdaroglu-recep-tayyip-erdogan-election/ 

[50] Gostoli, Y. (2023, May 27). Turkish presidential run-off leaves Syrians with uncertain future. Refugees News | Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2023/5/27/turkish-presidential-run-off-leaves-syrians-with-uncertain-future 

[51] Ibid. 

[52] CNN TÜRK. (2023, June 1). 2. Tur seçi̇m SONUÇLARI 2023: 28 mayıs cumhurbaşkanlığı seçim Sonuçları Ysk! – 2023 Seçim Haberleri. CNN TÜRK. https://www.cnnturk.com/turkiye/secim-2023/2-tur-secim-sonuclari-2023-28-mayis-cumhurbaskanligi-secim-sonuclari-ysk

[53] D’Ignoti, S. (2023, June 8). Future unknown but Syrians in Türkiye “relieved” after Erdogan win. Refugees News | Al Jazeera. https://www.aljazeera.com/news/2023/6/8/future-unknown-but-syrians-in-Türkiye-relieved-after-erdogan-win 

[54] Ibid. 

[55] Ibid.