Verslaggevers Zonder Grenzen (RSF) publiceerde op 30 april de Wereldindex voor Persvrijheid 2026. Met een score van 27,94 zakte Turkije van de 159e naar de 163e plaats op een totaal van 180 landen. RSF classificeert de situatie in het land als “zeer ernstig”, de zwaarste van de vijf categorieën in de index.

Turkije staat nu lager dan Venezuela, Cuba, Sudan en Irak, en net boven Jemen, Belarus en Myanmar. Ook Syrië, dat na de val van Assad 36 plaatsen steeg, staat inmiddels hoger dan Turkije. Turkije is kandidaat-lidstaat van de Europese Unie en een van de stichtende leden van de Raad van Europa.

De sterkste achteruitgang deed zich niet voor op de terreinen die doorgaans de meeste aandacht krijgen. De veiligheidsindicator van Turkije daalde met tien plaatsen, van 149 naar 159. De sociale indicator zakte met acht plaatsen, van 154 naar 162. Deze indicatoren meten de fysieke veiligheid van journalisten en de maatschappelijke druk waaraan zij worden blootgesteld. Ze meten niet wat er in de wet staat, maar wat verslaggevers in de praktijk meemaken.

De beoordeling van RSF is duidelijk: het autoritarisme wint terrein in Turkije, mediapluralisme komt steeds verder onder druk te staan en alle beschikbare middelen worden ingezet om kritische stemmen te verzwakken. Ongeveer 90 procent van de nationale media staat onder controle van de regering. Volgens RSF zijn geweld en grootschalige aanhoudingen sinds de verkiezingen van 2023 uitgegroeid tot de voornaamste middelen tegen journalisten die betogingen en protesten verslaan.

Op juridisch vlak wijst RSF op het intrekken van perskaarten van kritische journalisten, op rechterlijke censuur van online berichtgeving over corruptie en op de strafrechtelijke vervolging van journalisten wegens vermeende desinformatie. Ook de geplande regeling inzake “invloedagenten” wordt door RSF aangewezen als een nieuw repressief instrument in voorbereiding.

De economische situatie is geen neveneffect, maar onderdeel van het systeem. Overheidsadvertenties worden via het Turkse Agentschap voor Persadvertenties verdeeld op een manier die kritische kranten kan bestraffen. RTÜK legt sancties op die zwaar genoeg zijn om kritische omroepen financieel te verzwakken. Kringen die dicht bij de regering staan, kopen advertenties bij media die positief over hen berichten.

Een daling van vier plaatsen in één jaar is geen statistische schommeling. Dit is wat de index registreert wanneer het medialandschap van een land duidelijk verslechtert terwijl andere landen grotendeels op dezelfde plaats blijven.