Stichting Justice Square, een in Amsterdam gevestigde stichting, heeft het rapport *”Report on the Politics of Plunder and State-Sponsored Expropriation of Property in Türkiye” *gepubliceerd. Het rapport onderzoekt eigendommen die sinds 2016 volgens de auteurs onrechtmatig zijn ontnomen aan personen en instellingen die van banden met de Gülenbeweging worden beschuldigd, en stelt dat maatregelen die tijdens de noodtoestand werden ingevoerd zijn uitgegroeid tot een permanent mechanisme.

Volgens het rapport trad het Spaar- en Depositoverzekeringsfonds (TMSF) op als bewindvoerder bij 1.326 bedrijven. Rechtbanken hebben de bewindvoering in 643 gevallen opgeheven en het fonds treedt nog steeds op als bewindvoerder bij 683 bedrijven in 35 provincies. Volgens het rapport heeft het TMSF 18,6 miljard Turkse lira opgehaald uit de verkoop van bedrijven. Deze cijfers zijn afkomstig uit berichten in de Turkse zakenpers die de auteurs in april 2026 hebben geraadpleegd.

Het rapport telt onder de nooddecreten 1.595 verenigingen, 155 stichtingen, 1.061 privéscholen, 841 studentenverblijven, 223 bijles- en voorbereidingscentra, 15 universiteiten, 19 vakbonden, 47 gezondheidsinstellingen en 187 mediaorganisaties die permanent werden gesloten, waarbij hun activa werden overgedragen aan de Schatkist of de Algemene Directie voor Stichtingen. Het cijfer voor de media omvat 70 kranten, 20 tijdschriften, 33 televisiezenders, 34 radiostations en 30 uitgeverijen of distributiebedrijven.

Het rapport raamt de minimumwaarde van de getroffen eigendommen op 32,24 miljard dollar. Dat bedrag is gebaseerd op een schatting uit 2020 van Ali Yıldız en Leighann Spencer, gepubliceerd op de IACL-AIDC-blog. Het rapport omschrijft die berekening als een minimale raming van de investeringskosten, niet als marktwaarde. Bovendien heeft die schatting betrekking op de 998 bedrijven die in de eerste periode aan het TMSF werden overgedragen, en niet op de 1.326 bedrijven die later onder bewind kwamen te staan. De eigen sectorale ramingen van het rapport, berekend tegen de wisselkoersen van 2016, omvatten 2,76 miljard dollar voor gesloten scholen, 806 miljoen dollar voor studentenverblijven, 1,29 miljard dollar voor gezondheidsinstellingen en minstens 1 miljard dollar voor mediaorganisaties.

Wat het juridische mechanisme betreft, herleidt het rapport de inbeslagnames tot Nooddecreet nr. 675. Volgens het rapport creëerde dat decreet een wettelijk vermoeden dat bepaalde transacties schijntransacties waren en maakte het overdracht van eigendom zonder rechtszaak mogelijk. De regeling werd later opgenomen in Wet nr. 7082. Het rapport merkt op dat Wet nr. 7539, aangenomen op 31 januari 2025 en gepubliceerd op 4 februari 2025, een voorlopig artikel toevoegde aan Wet nr. 7145 uit 2018. Daardoor kunnen rechtbanken het TMSF als bewindvoerder aanstellen wanneer er een sterke verdenking bestaat van bepaalde in de wet opgesomde strafbare feiten, zonder dat er een definitieve veroordeling is, en kan het fonds de betrokken bedrijven verkopen of liquideren.

Het rapport noemt onder meer Koza İpek Holding, waarvan 22 bedrijven werden overgedragen en verbeurdverklaard, waarna Koza Altın later werd overgedragen aan het Türkiye Wealth Fund; Naksan Holding, waarvan Naksan Plastik voor 1,476 miljard Turkse lira werd verkocht, volgens het rapport beneden de waarde van het bedrijf; en de Dumankaya Group, waarvan 86 onroerende goederen te koop werden aangeboden voordat er een definitieve rechterlijke beslissing was.

Het rapport stelt dat de inbeslagnames voldoen aan de definitie van misdrijven tegen de menselijkheid in artikel 7 van het Statuut van Rome. Het merkt daarbij op dat Türkiye geen partij is bij het Statuut.

De noodtoestand eindigde in juli 2018. Op grond van Wet nr. 7539 uit 2025 kan een rechtbank het TMSF als bewindvoerder aanstellen en kan het fonds een bedrijf verkopen of liquideren zonder dat er een definitieve veroordeling is.

Volgens het rapport duurt deze onrechtmatige praktijk voort. Op 8 september 2026 publiceerde het TMSF aanbestedingsberichten voor de verkoop van twee bedrijven waarvan de aandelen in handen zijn van de Schatkist: Kaynak Kağıt A.Ş., met 57.480.000 aandelen en een geraamde waarde van 150 miljoen Turkse lira, waarvoor de aanbesteding op 6 oktober 2026 is gepland, en Sürat Sigorta Aracılık Hizmetleri Ltd. Şti., met 24.000 aandelen ter waarde van 455.000 Turkse lira, waarvoor de aanbesteding op 7 oktober is gepland. Beide bedrijven zouden tot Kaynak Holding behoren. Volgens het rapport bevestigde het Hof van Cassatie de verbeurdverklaring van 24 bedrijven binnen die groep. In de aankondigingen staat dat het TMSF niet gebonden is aan de Staatsaanbestedingswet nr. 2886 en vrij is om al dan niet te verkopen en om te verkopen aan de investeerder die het fonds geschikt acht. Ook worden personen en bedrijven uitgesloten van deelname wanneer zij zijn veroordeeld wegens, of onderwerp zijn van een onderzoek of vervolging wegens, lidmaatschap van, banden met of verbondenheid aan “FETÖ/PDY” of andere structuren die door de Nationale Veiligheidsraad als zodanig zijn aangeduid.