Een samenvattend politierapport van de antiterreureenheid van Gaziantep, dat deel uitmaakt van onderzoeksdossier 2024/109611, bevat een tabel met als titel “informatie over 198 personen van wie is vastgesteld dat zij buitenlandse onderwijskampen hebben bijgewoond”. De genummerde vermeldingen lopen echter verder dan dat aantal. Nordic Monitor, dat het dossier in handen kreeg, stelt het totale aantal op 207 en meldt dat de begeleidende brief op 23 mei 2025 werd ondertekend door de politiechef van Gaziantep.
Voor elke student vermeldt de tabel het nationale identiteitsnummer, de geboorteplaats en -datum, de naam, de heen- en terugvluchten, de school, het adres en een laatste kolom met als titel “registratie van procedures”.
Bij de meeste vermeldingen begint die kolom met één enkel woord: yok, geen. De student heeft zelf geen dossier. Wat daarna volgt, betreft een familielid.
De vermeldingen luiden onder meer: moeder en vader hebben een dossier. Vader heeft een dossier, vader is een ontslagen leraar. Broer heeft een dossier, broer is een ontslagen politieagent. Tante van vaderszijde heeft een dossier. Oom heeft een dossier, oom is een ontslagen leraar. Tante van moederszijde heeft een dossier. Bij sommige vermeldingen staat dat ook de familie geen dossier heeft.
De familieleden worden geïdentificeerd aan de hand van de functies die zij verloren. Leraren komen het vaakst voor. Daarnaast worden politieagenten, inspecteurs en adjunct-inspecteurs, een politiedirecteur van de vierde klasse, een onderofficier, een luitenant, een griffiemedewerker, een gerechtsbode, een conciërge, een verpleegkundige, een vroedvrouw, een gezondheidsmedewerker, een prediker, een ingenieur bij de staatswaterwerken en een vaste werknemer bij het staatsbedrijf voor pijpleidingen vermeld.
Bij twee vermeldingen staat dat de vader overleden is, waarbij in dezelfde regel ook zijn ontslag wordt genoteerd.
Een minderheid van de studenten heeft wel een vermelding op eigen naam, afkomstig uit onderzoeken in Manisa, Bursa, Mersin, Muğla, Şanlıurfa, Uşak, Osmaniye, İzmir, Istanbul, Çorum en Kütahya, uit de periode 2016 tot 2024.
De reizen die aanleiding gaven tot het dossier vonden plaats in juli, augustus en september van 2023 en 2024. Het gaat om reguliere lijnvluchten vanaf de luchthavens Sabiha Gökçen, Istanbul, Antalya en İzmir naar Bosnië en Herzegovina, Albanië, Noord-Macedonië, Kosovo, Servië en Duitsland, uitgevoerd door Pegasus, Turkish Airlines, AJet, Air Albania en SunExpress. Turkse staatsburgers kunnen zonder voorafgaand visum naar die Balkanbestemmingen reizen. Het politiedossier omschrijft de reizen als onderwijskampen.
Nordic Monitor meldt dat het dossier ook een foto bevat van drie vrouwelijke studenten die over het wandelpad bij het uitkijkpunt van de Matka-kloof lopen, een toeristische locatie buiten Skopje. De foto werd als materiaal aan het onderzoek toegevoegd. Volgens Nordic Monitor werden bovendien sommige studenten tegen wie noch tegen hun familie een negatieve vermelding bestond, toch in het onderzoek betrokken omdat zij rond dezelfde periode naar vergelijkbare bestemmingen waren gereisd als studenten die al waren gemarkeerd.
Artikel 38 van de Turkse Grondwet bepaalt dat strafrechtelijke aansprakelijkheid persoonlijk is. Artikel 20 van het Wetboek van Strafrecht bepaalt dat niemand aansprakelijk kan worden gesteld voor de daad van een ander. Advocaat Ufuk Yeşil schreef op X dat het dossier in zijn eigen bewoordingen vermeldt dat de betrokkene zelf geen dossier heeft, maar dat een ouder, broer of zus dat wel heeft.
In oktober 2025 stuurden zeven speciale VN-rapporteurs en andere mandaathouders een mededeling aan de Turkse regering over twee grootschalige operaties op 7 mei 2024 en 6 mei 2025, waarbij respectievelijk 55 en 208 mensen werden aangehouden, onder wie veel studenten en jonge vrouwen. Volgens de deskundigen werden de aangehouden personen ondervraagd over het geven van bijles aan kinderen, reizen naar het buitenland in het kader van Erasmusprogramma’s, het gebruik van beveiligde berichtenapps, het delen van appartementen in de buurt van de campus en het hebben van familieleden die eerder waren vervolgd. Zij riepen Türkiye op zijn antiterrorismewetgeving te herzien voor zover die schuld door associatie mogelijk maakt. De brief werd integraal gepubliceerd omdat de regering niet reageerde.
In zijn rapport over Türkiye van maart 2018 documenteerde het Bureau van de Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Mensenrechten maatregelen die niet alleen verdachten, maar ook hun familieleden troffen. Het bureau uitte daarbij bezorgdheid dat een onrechtmatige maatstaf van schuld door associatie of collectieve schuld werd toegepast.
Het dossier stelt niet dat de studenten zelf iets hebben gedaan. Het registreert wat hun familieleden is overkomen, in een kolom die bestemd is voor hun eigen dossier.
Bronnen
1- Gaziantep TEM Şube Müdürlüğü, Fezleke, onderzoeksdossier 2024/109611, pp. 233-252 (document beschikbaar via onderstaande link)
2- Nordic Monitor, 26 september 2026: https://nordicmonitor.com/2026/09/secret-records-reveal-how-turkeys-gulen-purge-follows-children-into-university/
3- Ufuk Yeşil op X: https://x.com/DrUfukYesil33/status/2103724648336707861