Willekeurige Detentie en Arrestatie
In de loop van de week hebben openbare aanklagers de detentie van ten minste 45 personen bevolen wegens vermeende banden met de Gülen-beweging. In oktober 2020 werd in een advies van de VN-werkgroep inzake willekeurige detentie (WGAD) gesteld dat het op grote schaal of systematisch opsluiten van personen die banden zouden hebben met de groep, kan neerkomen op misdaden tegen de menselijkheid. Solidarity with OTHERS heeft een gedetailleerde database samengesteld om de aan Gülen gelinkte massale detenties sinds een mislukte staatsgreep in juli 2016 te monitoren.
Gedwongen Verdwijningen
Er is deze week geen nieuws naar buiten gekomen over Yusuf Bilge Tunç, een voormalige werknemer uit de publieke sector die tijdens de noodtoestand van 2016-2018 bij wetsdecreet uit zijn baan is ontslagen en die op 6 augustus 2019 als vermist is opgegeven. Hij is een van de laatste personen in een reeks van vermoedelijke gedwongen verdwijningen van regeringscritici sinds 2016.
23 september: Voormalig militair Bora Arslanoğlu bleek zich na acht dagen vermissing in politiehechtenis in Ankara te bevinden. Dit leidde tot oproepen om te onderzoeken of sprake was van een gedwongen verdwijning of onrechtmatige detentie.
Vrijheid van Vergadering en Vereniging
22 september: De politie hield 27 studenten aan de Ege University aan nadat zij op de campus een stand hadden opgezet uit protest tegen een besluit van de universiteit dat voorafgaande toestemming van het rectoraat verplicht stelt voor demonstraties, evenementen en persverklaringen.
Vrijheid van Meningsuiting en Media
22 september: Een Turkse rechtbank nam voormalig verslaggever van Cihan News Agency Osman Arslan in voorlopige hechtenis vanwege beelden die hij 15 jaar geleden maakte van de aankomst van een medewerker van de inlichtingendienst bij een gerechtsgebouw in Istanbul. De maatregel werd genomen in het kader van een heropend onderzoek naar de dood van de functionaris in de gevangenis in 2011.
23 september: De Turkse autoriteiten blokkeerden de toegang tot 194 X-accounts, waaronder die van prominente economen en journalisten, in het kader van onderzoeken naar vermeende marktmanipulatie tijdens de onrust op de Turkse markt voor beleggingsfondsen.
23 september: Een Turkse rechtbank veroordeelde journalist Cihat Polat en oppositiepoliticus Mehmet Nazım Gençtürk vanwege hun onderzoek naar bouwwerken zonder vergunning op eigendom van familieleden van een AKP-parlementslid, ondanks een deskundigenrapport waarin werd bevestigd dat een uitbreiding zonder vergunning was gebouwd.
24 september: Het journalistenpaar Hatice en Muhsin Aksoy werd aangehouden op verdenking van het aanzetten tot publieke haat nadat zij bericht hadden over uitspraken van een AKP-parlementslid waarin Abdullah Öcalan en andere politieke figuren werden bedankt voor hun rol in het hernieuwde vredesproces in Turkije.
24 september: De Turkse autoriteiten blokkeerden het X-account van de prominente pleitbezorger voor digitale rechten en hoogleraar rechten Yaman Akdeniz op grond van de nationale veiligheid en de openbare orde, te midden van een bredere golf van onlinebeperkingen tegen journalisten, academici en andere publieke figuren.
25 september: De Turkse regering bereidde wetgeving voor die gebruikers van sociale media zou verplichten hun accounts aan hun nationale identiteitsnummer te koppelen. Voorvechters van digitale rechten waarschuwen dat dit anonieme kritiek kan ontmoedigen, terwijl de beperkingen tegen journalisten, mensenrechtenorganisaties en regeringscritici online verder toenemen.
26 september: Journalist Ali Tarakcı werd in voorlopige hechtenis genomen op grond van de Turkse desinformatiewet vanwege een bericht op sociale media waarin hij het ontslag van een minister voorspelde. Zijn X-account werd daarnaast in heel Turkije geblokkeerd.
Vrijheid van Godsdienst
24 september: Een Turkse rechtbank nam nog eens 20 mensen in voorlopige hechtenis in het kader van een steeds verder uitbreidend onderzoek naar de religieuze gemeenschap Süleymanlılar wegens vermeend witwassen en fraude. Critici uiten bezorgdheid dat financiële onderzoeken worden ingezet tegen religieuze groepen die op gespannen voet staan met de regering.
Onafhankelijkheid van de Rechterlijke Macht en Rechtsstaat
23 september: De regerende AKP kreeg de controle over de door de oppositie bestuurde gemeente Adalar in Istanbul nadat drie namens de CHP verkozen gemeenteraadsleden de kandidaat van de AKP hadden gesteund. De oppositie stelde dat gemeenteraadsleden voorafgaand aan de stemming waren blootgesteld aan bedreigingen en politieke druk.
26 september: Een aanklager eiste tot 217 jaar gevangenisstraf tegen de gevangengenomen en geschorste burgemeester van Bolu, Tanju Özcan, wegens afpersing, omkoping en fraude. De zaak maakt deel uit van een breder optreden tegen door de oppositie bestuurde gemeenten dat volgens critici politiek gemotiveerd is.
27 september: Voormalig minister van Gezin Fatma Betül Sayan Kaya nam ontslag uit haar leidinggevende functies binnen de AKP te midden van een zich uitbreidend onderzoek naar fraude met beleggingsfondsen, nadat was beweerd dat zij kort voor de crisis aandelen ter waarde van 1,34 miljard Turkse lira had verkocht. In het onderzoek zijn 51 mensen in voorlopige hechtenis genomen.
Koerdische Minderheid
25 september: De Koerdische straatmuzikant Muhammet Daşdemir diende een strafklacht in nadat hij en een andere muzikant tijdens het uitvoeren van een Koerdischtalig lied in Istanbul racistisch waren beledigd. Hij zei dat zij regelmatig met soortgelijke intimidatie te maken krijgen.
25 september: Een Turkse rechtbank legde de Koerdische schrijfster Suzan Samancı een uitreisverbod op nadat zij bij haar terugkeer uit Zwitserland was aangehouden wegens vermeende PKK-propaganda in oudere berichten op sociale media. Zij werd later onder gerechtelijk toezicht vrijgelaten.
Foltering en Mishandeling
25 september: Een Turkse gevangeniscommissie weigerde de vrijlating van İrfan Yılmaz, een gevangene met een invaliditeitsgraad van 96 procent die hulp nodig heeft bij elementaire dagelijkse activiteiten. Als reden werd een tuchtsanctie aangevoerd, ondanks een forensisch-medisch rapport waarin is vastgesteld dat hij niet zonder hulp in de gevangenis kan verblijven.
25 september: Een Turkse gevangenis legde de linkse jongerenactivist Berkay Ustabaş een verbod van zes maanden op familiebezoek op nadat hij camera’s had afgedekt die zijn cel 24 uur per dag bewaken. Ustabaş zit in voorlopige hechtenis na een operatie voorafgaand aan de NAVO-top.
Vrouwenrechten
22 september: Turkije stond op de 126e plaats in de Gender Gap Index van het World Economic Forum. De rangschikking weerspiegelt aanhoudende ongelijkheden, ondanks enige vooruitgang in de economische participatie en politieke vertegenwoordiging van vrouwen.
Genderrechten
21 september: Acht organisaties voor persvrijheid en mensenrechten riepen op tot de onmiddellijke vrijlating van journalist Tuğba Tekerek. Zij werd in voorlopige hechtenis genomen nadat een artikel dat zij in 2024 schreef over LGBTI+-kwesties in Georgië onderdeel werd van een onderzoek naar obsceniteit gericht tegen LGBTI+-organisaties en activisten.
22 september: Meer dan 450 maatschappelijke organisaties uit 65 landen riepen Turkije op een einde te maken aan wat zij omschreven als de criminalisering van de LGBTI+-beweging en mensen vrij te laten die uitsluitend vanwege hun mensenrechtenwerk zijn aangehouden. De oproep volgde op landelijke invallen waarbij 116 mensen werden aangehouden en 82 personen in voorlopige hechtenis werden genomen.
