In maart 2024 won Sinem Dedetaş Üsküdar met 49,9 procent van de stemmen. Ze versloeg de zittende AKP-burgemeester en maakte een einde aan drie decennia bestuur door partijen met islamistische wortels in een district waar ook de privéwoning van president Erdoğan staat. Zij was de eerste vrouw die het burgemeestersambt in Üsküdar bekleedde.

Op 29 juli 2026 werd ze aangehouden en op 31 juli in voorlopige hechtenis genomen op verdenking van omkoping, afpersing door misbruik van functie en het oprichten en leiden van een criminele organisatie. Het ministerie van Binnenlandse Zaken schorste haar op 1 augustus uit haar functie.

Volgens de Turkse wet kiest de gemeenteraad vervolgens uit zijn eigen leden een waarnemend burgemeester. Op 5 augustus verkoos de raad Sibel Tan Çetinkaya van de CHP met 22 stemmen. De AKP vocht de uitslag aan. De tweede bestuursrechtbank van Istanbul schorste het besluit en oordeelde dat vijf ongeldig verklaarde stembiljetten hadden moeten worden meegeteld. Op 2 september verwierp een regionale rechtbank het beroep van de gemeente, waarna het gouverneurschap een nieuwe stemming uitschreef.

Tussen beide stemmingen veranderde de samenstelling van de raad. Vier leden die op CHP-lijsten waren verkozen, namen ontslag uit de partij en sloten zich aan bij de AKP. Twee gemeenteraadsleden van de oppositie werden opgesloten. Kort voor de stemming volgden nog vier aanhoudingen, onder wie een viceburgemeester en een vicevoorzitter van de gemeenteraad. Een CHP-meerderheid van 27 tegen 17 veranderde zo in 23 tegen 21.

Er waren vier stemrondes nodig. Twee van de 42 stembiljetten in de eerste ronde werden ongeldig verklaard, één vanwege een stip op het biljet en één vanwege een ontbrekende letter. De AKP-kandidaat won uiteindelijk met 23 tegen 19 stemmen. Twee van zijn stemmen in de laatste ronde werden betwist. De voorzitter verklaarde hem verkozen.

Wat de oppositie stelt

Özgür Çelik, provinciaal voorzitter in Istanbul van de Nieuwe Partij, zegt dat Ayhan Aydın, een van de vier gemeenteraadsleden die naar de AKP overstapten, hem huilend opbelde. Volgens Çelik zei Aydın dat een aanklager hem met arrestatie had bedreigd, dat zijn vrouw en zoon een handicap hebben en dat hij toegaf omdat er niemand anders was om voor hen te zorgen.

Çelik stelt verder dat de vier overlopers vier dagen onder politietoezicht in een hotel buiten Istanbul werden gehouden en van hun families waren afgesloten. Een familielid zou zelfs vanuit Afrika zijn overgevlogen in een poging hem te bereiken.

Zijn samenvatting: de verkiezing in Üsküdar werd niet gewonnen door de AKP, maar door de aanklagers in het gerechtsgebouw van Kartal en de gouverneur van Istanbul.

Het parket van Istanbul heeft inmiddels een onderzoek geopend, naar de beschuldiging van Çelik. Aydın is opgeroepen om daarover informatie te verstrekken.

Vanuit Brussel

Nacho Sánchez Amor, Turkije-rapporteur van het Europees Parlement, schreef dat wat in Üsküdar gebeurde een aanfluiting van de democratie is. Volgens hem werd het hele systeem verdraaid om terug te winnen wat aan de stembus was verloren, en waren daarvoor arrestaties, partijoverstappen, bedreigingen en vier stemrondes nodig. Hij noemde het een flagrante machtsgreep.

De politieke rekensom

Üsküdar is het negende district van Istanbul dat in 2024 door een CHP-kandidaat werd gewonnen maar inmiddels wordt bestuurd door de AKP of door een door de overheid aangestelde bewindvoerder. De winnende kandidaten in deze negen districten kregen samen 918.443 stemmen.

In heel Turkije zijn sinds de verkiezingen van 2024 meer dan dertig burgemeesters van de oppositie uit hun functie geschorst.

Oppositieleider Özgür Özel vatte het mechanisme vóór de stemming eenvoudig samen: als het verschil vijf is, houd er dan zes aan.