8-14 Eylül 2025
Keyfi Gözaltı ve Tutuklamalar
Hafta boyunca savcılar en az 93 kişi hakkında Gülen hareketiyle irtibatlı oldukları gerekçesiyle gözaltı kararı verdi. Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklama Çalışma Grubu (WGAD) tarafından Ekim 2020’de yayımlanan bir görüş belgesinde söz konusu grupla bağlantılı olduğu iddia edilen kişilerin geniş çaplı ve sistematik olarak hürriyetinden mahrum bırakılmasının insanlığa karşı suç teşkil edebileceği belirtildi. Derneğimiz 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana gerçekleşen Gülen hareketi bağlantılı toplu gözaltı uygulamalarını detaylı bir veritabanı vasıtasıyla sistematik olarak kayda geçirmektedir.
Zorla Kaybedilmeler
Hafta boyunca, 2016-2018 yılları arasındaki olağanüstü hal döneminde görevinden ihraç edilen ve 6 Ağustos 2019 tarihinde ortadan kaybolduğu ihbar edilen eski kamu çalışanı Yusuf Bilge Tunç’tan bir haber alınamadı. Tunç’un ortadan kaybolması 2016 yılından bu yana yaşanan ve Türk hükümetinin dahil olduğuna dair güçlü bulgular içeren bir dizi zorla kaybedilme vakasının son örneklerinden biri oldu.
Toplantı ve Örgütlenme Özgürlüğü
12 Eylül: Boğaziçi Üniversitesi öğrencisi Pelin Gümüşdağ, Rektör Naci İnci’nin, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun Mart ayındaki tutuklanmasını protesto eden gösterilere katıldıkları iddiasıyla kendisinin ve dört kişinin daha yüksek lisans kayıtlarını iptal ettiğini ifade etti.
İfade ve Basın Özgürlüğü
9 Eylül: Türk gazeteci Tolga Şardan, BTK’nın elektronik imza veritabanına siber saldırı düzenlendiği yönündeki haberinin ardından yurt dışına çıkış yasağına tabi tutuldu. Düzenleyici kurum bu iddiayı reddederek suç duyurusunda bulundu. Bu olay, hem büyük bir siber güvenlik skandalını hem de Türkiye’nin kısıtlayıcı basın ortamında gazetecilerin karşı karşıya kaldığı riskleri gözler önüne serdi.
10 Eylül: Türk yetkililer, muhalefetteki CHP’nin İstanbul genel merkezi önünde toplanma çağrısında bulunan sosyal medya paylaşımları nedeniyle 14 kişiyi gözaltına aldıktan sonra üç kişiyi tutukladı, diğerlerini ise gözetim altında serbest bıraktı. Bu olay, muhalefetteki partinin il teşkilatının mahkeme kararıyla ele geçirilmesi sürecinde yaşandı.
15 Eylül: Expression Interrupted’ın yeni bir raporuna göre, 2025’in ikinci çeyreğinde Türkiye’de 10 gazeteci tutuklandı, 103’ü yargılandı ve onlarca gazeteciye daha yeni davalar açıldı; terörle ilgili suçlamalar ve RTÜK yaptırımları ülkenin baskıcı medya ortamına hakim olmaya devam ederken, 33 gazeteci hala hapiste bulunuyor.
Yargı Bağımsızlığı ve Hukuk Devleti
9 Eylül: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Türkiye’ye ByLock temelli mahkumiyetlerle ilgili 1.000 başvuru daha bildirdi ve böylece Gülen hareketinin üyesi olduğu iddia edilen kişilerin yargılanmasında sistematik hak ihlalleri tespit eden pilot yargılama prosedürü kapsamındaki toplam dava sayısı 6.000’e ulaştı.
10 Eylül: Türk polisi, yolsuzluk soruşturması kapsamında Antalya’daki CHP yönetimindeki belediyeye şafak vakti düzenlediği baskında 17 kişiyi gözaltına aldı. Daha önce Belediye Başkanı Muhittin Böcek de bu olay nedeniyle tutuklanmıştı. Muhalefet liderleri bu olayı yerel yönetimlere yönelik siyasi amaçlı bir baskı olarak nitelendiriyor.
13 Eylül: İstanbul savcılığı, Bayrampaşa Belediye Başkanı Hasan Mutlu ve 46 kişinin yolsuzluk suçlamasıyla tutuklanmasını emretti. Polis, daha önce önemli muhalif isimlerin hapse atıldığı, CHP yönetimindeki belediyelere yönelik daha geniş kapsamlı bir operasyon kapsamında 72 adrese baskın düzenledi.
Cezaevi Koşulları
12 Eylül: İstanbul Barosu, mahkumların nakil talebiyle açlık grevine devam ettiği bir dönemde, neredeyse sürekli tecrit, egzersiz ve mahremiyet eksikliği ve yetersiz tıbbi bakım gibi hak ihlallerini belgeleyen yeni bir raporun ardından, Türkiye’yi “çukur tipi” yüksek güvenlikli cezaevlerini kapatmaya çağırdı.
Mülteciler ve Göçmenler
8 Eylül: Balıkesir Valiliği’nden yapılan açıklamaya göre, Ayvalık’ın Badavut ilçesi açıklarında 35 kişiyi taşıyan bir hızlı bot ile Sahil Güvenlik gemisi çarpıştı. Çarpışmada beş kişi hayatını kaybetti, bir kadın ağır yaralandı ve bir göçmen kayboldu.
İşkence ve Kötü Muamele
10 Eylül: Türk yetkililer, tutuklu öğrenci Sueda Güngör’ün, 72 yaşında Alzheimer hastası olan ve eski üniversite yöneticisi İbrahim Güngör’ün cenazesine katılmasına izin vermedi. İbrahim Güngör, sağlık gerekçesiyle tahliye taleplerinin defalarca dikkate alınmaması üzerine 7 Eylül’de cezaevinde hayatını kaybetmişti.
14 Eylül: Yakınları ve arkadaşları, Gülen bağlantılı olduğu iddiasıyla Aydın Cezaevi’nde altı yıl sekiz ay hapis cezası çeken 49 yaşındaki meme kanseri hastası Ayşe Solak’ın serbest bırakılmasını talep ederken, insan hakları örgütleri de sağlığının ciddi risk altında olduğu konusunda uyarıda bulunuyor. Solak’ın kemoterapi tedavisi devam ediyor.
