Freedom House publiceerde deze week Freedom on the Net 2026, over de periode van juni 2025 tot mei 2026. De wereldwijde internetvrijheid ging voor het zestiende jaar op rij achteruit. Van de 38 beoordeelde landen verslechterde de situatie in zestien en verbeterde ze in acht.

Türkiye behaalde 31 op 100 en wordt beoordeeld als Not Free. Dat is hetzelfde als vorig jaar en maar liefst 35 punten lager dan het op één na laagste cijfer in de Europese regio. Estland scoorde 91, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk 75, Hongarije 69 en Servië 66. Zonder Türkiye bedraagt het regionale gemiddelde 75.

De drie deelcategorieën zeggen meer dan het totaalcijfer. Voor belemmeringen van de toegang scoorde Türkiye 14 op 25. Voor beperkingen op inhoud 10 op 35. Voor schendingen van gebruikersrechten, de categorie die vervolgingen, surveillance, strafrechtelijke sancties voor uitlatingen en geweld tegen mensen die zich uitspreken omvat, behaalde Türkiye 7 op 40.

Twee indicatoren veranderden dit jaar, in tegengestelde richting. De score voor infrastructuur steeg met één punt omdat de connectiviteit die tijdens de aardbevingen van 2023 was beschadigd grotendeels is hersteld. De score voor intimidatie en geweld daalde met één punt, volgens Freedom House “door een toename van intimidatie en fysieke aanvallen op onlinejournalisten”. Journalist Hakkı Sağlam werd in januari 2026 in Eskişehir aangevallen. Uitgever Nafiz Koca werd in oktober 2025 in Elazığ neergeschoten. De totaalscore van Türkiye bleef gelijk omdat herstelde kabelinfrastructuur de aanvallen op journalisten statistisch compenseerde.

Freedom House stelt vast dat sociale media tijdens oppositiedemonstraties werden vertraagd, dat de autoriteiten tientallen bevelen uitvaardigden om websites te blokkeren en inhoud te verwijderen, dat journalisten, activisten en gewone gebruikers strafrechtelijk werden vervolgd om hun berichten, en dat regeringsgezinde trollennetwerken desinformatie versterkten.

Het verkorte rapport bevat geen cijfers voor Türkiye. Andere bronnen wel.

De Vereniging voor Vrijheid van Meningsuiting registreerde via haar EngelliWeb-project dat alleen al in september 2026 minstens 1.270 X-accounts in Türkiye werden geblokkeerd. Over heel 2025 waren dat er 995. Eén maand lag dus 275 accounts hoger dan het volledige jaar daarvoor. Ongeveer negen op de tien accounts werden door het platform zelf voor gebruikers in Türkiye ontoegankelijk gemaakt.

İFÖD kon voor 115 van die 1.270 blokkeringen de juridische grondslag achterhalen: negen rechterlijke beslissingen en één verzoekbrief. Voor de overige 1.155 kon dat niet. De beslissingen werden niet gepubliceerd en niet betekend aan de personen van wie de accounts werden afgesloten. Voor 91 procent van de censuur in één maand is dus geen zichtbare juridische reden beschikbaar.

Onder de geblokkeerde accounts bevonden zich die van journalisten en nieuwsorganisaties, LGBTI+- en vrouwenorganisaties, mensenrechtenverdedigers, academici en economen. Tot de gronden die İFÖD kon identificeren behoorden onderzoeken naar de Gülenbeweging, de Tevhid- en Furkan-gemeenschappen en de zaak-Alihan Kuriş, het financiële onderzoek naar de Süleymanlı-gemeenschap waarin deze week nog eens negentien mensen in voorlopige hechtenis werden genomen.

Op 1 oktober werd het EngelliWeb-account zelf geblokkeerd. X liet weten dat het bevel afkomstig was van het Presidium voor Cyberveiligheid op grond van artikel 8/A van Wet nr. 5651, de noodprocedure die naleving binnen vier uur vereist. Het project dat internetcensuur in Türkiye documenteert, werd gecensureerd door de instantie die die censuur nu uitvoert.

De belangrijkste structurele bevinding van het rapport gaat over iets anders, en Türkiye komt ook daarin voor.

Leeftijdsverificatie, wetten die platforms verplichten de leeftijd van gebruikers te controleren, verspreidt zich sneller dan om het even welke andere internetregulering van de afgelopen jaren. Tegen juni 2026 hadden tien van de 38 onderzochte landen zulke wetten voorgesteld, aangenomen of ingevoerd. Het Australische verbod voor jongeren onder de 16, het eerste in zijn soort, trad in december 2025 in werking. Ongeveer vijf miljoen accounts werden verwijderd, terwijl 85 procent van de ondervraagde jongeren onder de 16 zei sociale media toch nog te gebruiken. Een datalek bij een leverancier van Discord in oktober 2025 heeft mogelijk 70.000 foto’s van officiële identiteitsdocumenten blootgelegd die waren ingediend bij bezwaren over leeftijdscontroles.

Het Turkse parlement nam in april 2026 een wetsvoorstel aan dat jongeren onder de 15 van sociale media zou weren. Tegen het einde van de onderzochte periode was het nog niet volledig goedgekeurd. Wat het voorstel onderscheidt, is het mechanisme: de leeftijdscontrole zou uitsluitend via e-Devlet worden afgedwongen, het digitale identiteitsportaal van de staat. Elk socialemedia-account in het land zou daarmee worden gekoppeld aan een echte naam die bij de staat bekend is.

De beoordeling van Freedom House verdient het om volledig te worden geciteerd, omdat zij opvallend direct is voor een organisatie die doorgaans beoordeelt in plaats van campagne voert: mensen in Türkiye “worden routinematig aangehouden en gevangengezet wegens hun online-uitingen, in het bijzonder wegens kritiek op president Recep Tayyip Erdoğan, en het voorgestelde e-Devlet-systeem voor leeftijdsverificatie brengt aanzienlijke risico’s mee voor Turkse burgers die het internet gebruiken om problemen in hun land te bespreken.”

De brochure plaatst die passage direct naast haar bespreking van China, waar de Communistische Partij sinds minstens 2012 taal over kinderbescherming gebruikt om registratie onder de echte naam verplicht te stellen.

Een regering die in één maand meer dan duizend accounts blokkeerde en voor negen op de tien daarvan geen reden kon of wilde tonen, bereidt zich voor om elke gebruiker in het land te verplichten in te loggen met een door de staat uitgegeven identiteit.