Marta Kos, Europees commissaris voor Uitbreiding, zei op 9 oktober tegen journalisten in Edirne dat de Europese Unie “ernstige zorgen” blijft hebben over de democratische normen in Türkiye.

“Onze zorgen over de democratische normen blijven bestaan”, zei ze. “De recente ontwikkelingen die gevolgen hebben voor de mediavrijheid, de rechten van LGBTIQ+ personen en de lokale democratie vergroten de kloof met Turkijes doel om toe te treden tot de EU.”

Het jaarlijkse uitbreidingsrapport van de Commissie, dat op 28 oktober wordt verwacht, “zal onze ernstige zorgen op deze gebieden weerspiegelen”, zei Kos. “En ik zal er ook niet voor terugdeinzen de feiten publiekelijk en duidelijk te benoemen.”

De drie gebieden die zij noemde, zijn ook de drie waarvoor de afgelopen maand het meeste gedocumenteerde materiaal beschikbaar kwam. Wat de mediavrijheid betreft, registreerde de Vereniging voor Vrijheid van Meningsuiting in september minstens 1.270 geblokkeerde X-accounts, waarvan slechts 115 onder een rechterlijke beslissing vielen; de volledige nieuwssite T24 werd op 29 september geblokkeerd; op 30 september volgde het account van bianet, op grond van een beslissing die een week later nog steeds niet was betekend; en op 1 en 5 oktober werden het eigen account van de vereniging en dat van haar monitoringproject geblokkeerd. Wat LGBTIQ+-rechten betreft, verwees het bevel tegen T24 naar 118 stukken die het openbaar ministerie als “LGBT-propaganda” omschreef, en publiceerde het antifoltercomité van de Raad van Europa op 6 oktober een rapport waarin werd vastgelegd dat gevangenen in de L-typegevangenis van Antalya die verklaarden homoseksueel te zijn, tot zes maanden in omstandigheden werden gehouden die op eenzame opsluiting leken terwijl zij wachtten op een ziekenhuisattest.

Kos deed de uitspraken bij de opening van het traject Çerkezköy-Kapıkule van de hogesnelheidslijn Halkalı-Kapıkule, een door de EU gefinancierd project dat deel uitmaakt van de spoorverbinding met Bulgarije, samen met de Turkse minister van Transport en Infrastructuur Abdulkadir Uraloğlu. Tijdens hetzelfde evenement zei zij dat de handel tussen de EU en Türkiye, die vorig jaar 218 miljard euro bedroeg, tot meer dan 400 miljard euro zou kunnen stijgen, en bracht zij de modernisering van de douane-unie ter sprake.

Zij zette ook uiteen waarom volgens haar nauwere betrekkingen nodig zijn. De EU heeft “een groot belang bij het ontwikkelen van een coöperatieve en wederzijds voordelige relatie met Turkije, die de nieuwe realiteit in Europa weerspiegelt”, zei ze. Zij omschreef die noodzaak als ingegeven door “harde feiten” en verwees naar recente droneaanvallen op scheepvaart in de Zwarte Zee. Ze herinnerde eraan dat ze in februari had opgeroepen de relatie “met een frisse blik” opnieuw te beoordelen. Nauwere banden zouden volgens haar ook afhangen van de betrekkingen van Türkiye met naburige EU-lidstaten, die zij “essentieel” noemde.

De toetredingsonderhandelingen begonnen in 2005 en liggen al jaren stil. In augustus zei president Erdoğan dat EU-lidmaatschap niet langer een prioriteit was, zonder het uit te sluiten. Ankara zegt dat zijn recente beleid is gericht op de bescherming van gezinswaarden en de openbare orde.

De zorgen werden uitgesproken bij de opening van een spoorlijn die door de Europese Unie werd gefinancierd.