Abdullah Tırpan is 73. Hij heeft diabetes in een vergevorderd stadium, hoge bloeddruk, zenuwschade en vaatziekten, en gebruikt al lange tijd een rolstoel. Hij zit een gevangenisstraf van zeven jaar en zes maanden uit die hem werd opgelegd in het kader van de vervolgingen rond de Gülenbeweging. Sinds februari 2025, toen zijn veroordeling definitief werd, zit hij in de gevangenis, inmiddels ongeveer twintig maanden.

Hij werd vastgehouden in de gevangenis van Metris in Istanbul. Enkele dagen geleden werd hij overgebracht naar het Başakşehir Çam and Sakura City Hospital, waar zijn toestand verslechterde en artsen besloten zijn linkerbeen te amputeren.

De operatie werd vanochtend om één uur uitgevoerd. Zijn been werd onder de knie geamputeerd.

Dat was niet voldoende. De infectie had zich al tot boven de plaats van de amputatie verspreid en naar verwachting zal hij nu opnieuw worden geopereerd. Bij die tweede operatie zal hetzelfde been boven de knie worden geamputeerd.

Zijn dochter, Esra Tırpan Yakut, schreef vanochtend: “Ik weet niet wat ik moet zeggen of hoe ik moet uitdrukken wat ik voel. Om één uur vannacht hebben ze mijn vader geopereerd. Zijn been is onder de knie afgezet. Maar omdat de infectie zich naar boven heeft verspreid, gaan ze hem nu een tweede keer opereren. Het zal een tweede keer worden afgezet. Het spijt me zo.”

Toen hij op 20 oktober in het ziekenhuis werd opgenomen, had ze geschreven: “Mijn vader is vandaag opgenomen in het ziekenhuis. Zijn been zal worden geamputeerd. De artsen hebben toestemming van de familie gekregen voor de amputatie. In naam van gerechtigheid en menselijkheid vragen wij om opschorting van de tenuitvoerlegging van zijn straf. Wees alstublieft onze stem. Als familie bevinden wij ons in een wanhopige situatie.”

Er is één datum in dit verhaal die helpt verklaren hoe iemand op dit punt terechtkomt. In februari kreeg Tırpan moeite met spreken en werd een MRI van de hersenen aangevraagd. De scan werd ongeveer vier maanden later uitgevoerd. Daaruit bleek een ernstige vernauwing van de bloedvaten in zijn hersenen en een risico op een beroerte. Een zeventiger met diabetes, die een rolstoel gebruikt en bij wie vaatziekten bekend waren, wachtte ongeveer een derde van een jaar op een scan waarvan zijn artsen al hadden vastgesteld dat hij die nodig had.

De Turkse wet voorziet precies in dit soort situaties. Artikel 16 van Wet nr. 5275 maakt het mogelijk de tenuitvoerlegging van een straf uit te stellen wanneer verdere detentie een duidelijk gevaar voor het leven van de betrokkene vormt, en afzonderlijk wanneer iemand door een ernstige ziekte of handicap niet zelfstandig kan leven onder gevangenisomstandigheden en geen ernstig en concreet gevaar vormt voor de openbare veiligheid. De beslissing wordt genomen door het parket van de plaats waar de straf wordt uitgevoerd, op basis van een rapport van een medische commissie dat is goedgekeurd door het Instituut voor Forensische Geneeskunde. Tırpan is een veroordeelde gevangene en valt op het eerste gezicht dus binnen het toepassingsgebied van deze bepaling. Zijn familie vraagt sinds maandag publiekelijk om toepassing ervan.

Hij is geen alleenstaand geval. De Mensenrechtenvereniging telde in april 2025 minstens 1.412 zieke gevangenen in Turkse gevangenissen. Van hen waren er 335 ernstig ziek en konden 230 niet zelfstandig in hun dagelijkse behoeften voorzien. Een rapport van CHP-parlementslid Zeliha Aksaz Şahbaz uit juli 2026 vermeldde respectievelijk 1.605 en 649. Tot de bevindingen van de vereniging behoren gevangenen die aan ziekenhuisbedden worden geboeid en tijdens medische onderzoeken niet worden losgemaakt, en ziekenhuisverwijzingen die maandenlang vertraging oplopen.

In mei vertelde de voorzitter van de parlementaire subcommissie voor gevangenissen aan de Algemene Vergadering dat in 2025 in Türkiye 1.001 gevangenen waren overleden.

De wettelijke bepaling die het mogelijk zou maken Abdullah Tırpan buiten de gevangenis te laten behandelen, bestaat sinds 2013. Zijn been werd vanochtend om één uur geamputeerd en over de aanvraag is nog altijd geen beslissing genomen.