Freedom House bu hafta, Haziran 2025 – Mayıs 2026 dönemini kapsayan Freedom on the Net 2026 raporunu yayımladı. Küresel internet özgürlüğü üst üste on altıncı yıl geriledi. Değerlendirilen otuz sekiz ülkenin on altısında koşullar kötüleşti, sekizinde iyileşti.

Türkiye 100 üzerinden 31 puan aldı ve “Özgür Değil” olarak derecelendirildi. Bu puan geçen yıla göre değişmedi ve Avrupa bölgesinin otuz beş puan farkla en düşük puanı. Estonya 91, Fransa ve Birleşik Krallık 75, Macaristan 69, Sırbistan 66 aldı. Türkiye hariç bölge ortalaması 75.

Üç bileşen, toplam puandan daha fazlasını anlatıyor. Erişimin önündeki engeller başlığında Türkiye 25 üzerinden 14 aldı. İçerik üzerindeki sınırlamalarda 35 üzerinden 10. Kovuşturmaları, gözetimi, ifadeye verilen cezaları ve konuşanlara yönelik şiddeti kapsayan kullanıcı haklarının ihlali başlığında ise Türkiye 40 üzerinden 7 aldı.

Bu yıl iki gösterge, birbirinin ters yönünde hareket etti. Altyapı puanı, 2023 depremlerinde zarar gören bağlantının büyük ölçüde onarılmış olması nedeniyle bir puan yükseldi. Yıldırma ve şiddet puanı ise Freedom House’un ifadesiyle “çevrim içi gazetecilere yönelik taciz ve fiziksel saldırılardaki artış nedeniyle” bir puan düştü. Gazeteci Hakkı Sağlam Ocak 2026’da Eskişehir’de saldırıya uğradı. Yayıncı Nafiz Koca Ekim 2025’te Elazığ’da silahla vuruldu. Türkiye’nin puanı, onarılan kablo gazetecilere yönelik saldırıları dengelediği için sabit kaldı.

Freedom House, muhalefet gösterileri sırasında sosyal medyaya erişimin yavaşlatıldığını (bant daraltma), yetkililerin web sitelerinin engellenmesi ve içeriklerin kaldırılması için çok sayıda karar çıkardığını, gazetecilerin, aktivistlerin ve sıradan kullanıcıların paylaşımları nedeniyle ceza soruşturmalarıyla karşılaştığını ve hükümete yakın troll ağlarının dezenformasyonu yaygınlaştırdığını kaydediyor.

Raporun kısaltılmış sürümü Türkiye için rakam vermiyor. Başkaları veriyor.

İfade Özgürlüğü Derneği, EngelliWeb projesi aracılığıyla, yalnızca Eylül 2026’da Türkiye’de en az 1.270 X hesabının erişime engellendiğini kaydetti. 2025’in tamamında bu sayı 995’ti. Bir ay, bir önceki yılın tamamını 275 hesap aşmış oldu. Hesapların yaklaşık onda dokuzu platformun kendisi tarafından Türkiye’de görünmez kılındı.

İFÖD bu 1.270 engelden 115’inin hukuki dayanağını tespit edebildi: dokuz karar ve bir talep yazısı. Kalan 1.155’inin dayanağını tespit edemedi. Kararlar yayımlanmadı ve hesapları kapatılan kişilere tebliğ edilmedi. Bir aylık sansürün yüzde doksan birinin görünür bir hukuki gerekçesi yok.

Engellenen hesaplar arasında gazetecilerin ve haber kuruluşlarının, LGBTİ+ ve kadın örgütlerinin, insan hakları savunucularının, akademisyenlerin ve ekonomistlerin hesapları var. İFÖD’ün tespit edebildiği gerekçeler arasında Gülen hareketine, Tevhid ve Furkan cemaatlerine ve Alihan Kuriş dosyasına — bu hafta 19 kişinin daha tutuklandığı, Süleymanlılar cemaatine yönelik mali soruşturmaya — ilişkin soruşturmalar yer alıyor.

1 Ekim’de EngelliWeb hesabı engellendi. X, hesaba kararın 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi uyarınca Siber Güvenlik Başkanlığı’ndan geldiğini bildirdi; bu, uygulamanın “derhal ve en geç dört saat içinde” yerine getirilmesini öngören acil durum hükmüdür. Türkiye’deki internet sansürünü belgeleyen proje, bu sansürü artık yöneten kurum tarafından sansürlendi.

Raporun temel yapısal bulgusu ise başka bir konuya ilişkin — ve Türkiye bu bulgunun içinde yer alıyor.

Platformlara kullanıcıların yaşını doğrulama yükümlülüğü getiren yaş doğrulama düzenlemeleri, yıllardır görülen hiçbir internet düzenlemesinden daha hızlı yayılıyor. Değerlendirilen otuz sekiz ülkenin onu, Haziran 2026 itibarıyla bu tür yasaları önermiş, kabul etmiş ya da yürürlüğe koymuştu. Bir ilk olan Avustralya’nın 16 yaş altı yasağı Aralık 2025’te yürürlüğe girdi; yaklaşık beş milyon hesap silindi, buna karşın ankete katılan 16 yaş altı çocukların yüzde 85’i sosyal medyayı kullanmayı sürdürdüğünü söyledi. Ekim 2025’te bir Discord tedarikçisinde yaşanan veri ihlalinde, yaş itirazları için sunulan 70.000 resmî kimlik belgesi fotoğrafı sızmış olabilir.

Türkiye’de Meclis, Nisan 2026’da 15 yaş altındakilerin sosyal medyaya erişimini yasaklayacak bir teklifi kabul etti. Teklif, raporun kapsadığı dönemin sonu itibarıyla tümüyle onaylanmamıştı. Onu ayırt eden şey mekanizması: yaş sınırlaması yalnızca e-Devlet üzerinden, yani devletin kendi dijital kimlik kapısı aracılığıyla uygulanacak. Ülkedeki her sosyal medya hesabı, devletin elindeki bir gerçek isme bağlanmış olacak.

Freedom House’un değerlendirmesini tam olarak aktarmakta yarar var; çünkü kampanya yürüten değil puanlama yapan bir kuruluş için alışılmadık ölçüde açık: Türkiye’de insanlar “çevrim içi ifadeleri nedeniyle, özellikle de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a yönelik eleştirileri nedeniyle rutin biçimde gözaltına alınıyor ve hapsediliyor; önerilen e-Devlet temelli yaş doğrulama çerçevesi, ülkelerindeki sorunları tartışmak için internete yönelen Türkiye vatandaşları bakımından ciddi riskler barındırıyor.”

Kitapçık bu pasajı, Komünist Parti’nin en az 2012’den bu yana gerçek isimle kayıt zorunluluğunu dayatmak için çocukların korunması diline başvurduğu Çin’e ilişkin bölümün hemen yanına yerleştiriyor.

Bir ayda binden fazla hesabı engelleyen ve bunların onda dokuzu için bir gerekçe üretemeyen ya da üretmeyen bir hükümet, şimdi ülkedeki her kullanıcıdan devletin verdiği bir kimlikle oturum açmasını istemeye hazırlanıyor.