29 Eylül - 5 Ekim 2025
Keyfi Gözaltı ve Tutuklamalar
Hafta boyunca savcılar en az 145 kişi hakkında Gülen hareketiyle irtibatlı oldukları gerekçesiyle gözaltı kararı verdi. Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklama Çalışma Grubu (WGAD) tarafından Ekim 2020’de yayımlanan bir görüş belgesinde söz konusu grupla bağlantılı olduğu iddia edilen kişilerin geniş çaplı ve sistematik olarak hürriyetinden mahrum bırakılmasının insanlığa karşı suç teşkil edebileceği belirtildi. Derneğimiz 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana gerçekleşen Gülen hareketi bağlantılı toplu gözaltı uygulamalarını detaylı bir veritabanı vasıtasıyla sistematik olarak kayda geçirmektedir.
3 Ekim: İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Yalçınkaya kararında asılsız bulduğu suçlamalara dayanarak, Gülen hareketine yönelik devam eden operasyonlar kapsamında 30 ilde düzenlenen operasyonlarda 91 kişinin gözaltına alındığını ve bunlardan 64’ünün tutuklandığını duyurdu.
3 Ekim: İstanbul’da bir mahkeme, televizyon yöneticisi Ayşe Barım’ın, kritik sağlık durumuna rağmen müşterilerini 2013 Gezi Parkı protestolarına katılmaya teşvik ettiği iddiasıyla 248 gün tutuklu kaldıktan sonra serbest bırakılmasının üzerinden 48 saatten az bir süre geçtikten sonra yeniden tutuklanmasına karar verdi.
Yaşam Hakkının İhlali
30 Eylül: Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla hapse atılan eski öğretmen Yusuf Özkan, Konya Ereğli Cezaevi’ndeki koğuşunda fenalaşarak kalp krizi geçirdi ve hayatını kaybetti.
1 Ekim: Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla hüküm giyen eski öğretmen Cafer Ongun (51), aylarca süren bir hastalığın ardından Kütahya Cezaevi’nde kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.
Zorla Kaybedilmeler
Hafta boyunca, 2016-2018 yılları arasındaki olağanüstü hal döneminde görevinden ihraç edilen ve 6 Ağustos 2019 tarihinde ortadan kaybolduğu ihbar edilen eski kamu çalışanı Yusuf Bilge Tunç’tan bir haber alınamadı. Tunç’un ortadan kaybolması 2016 yılından bu yana yaşanan ve Türk hükümetinin dahil olduğuna dair güçlü bulgular içeren bir dizi zorla kaybedilme vakasının son örneklerinden biri oldu.
Toplantı ve Örgütlenme Özgürlüğü
2 Ekim: Ankara’da, devlet öğrenci yurdunda sıcak su bulunmaması nedeniyle soğuk suyla duş aldıktan sonra kalp krizi geçirerek hayatını kaybettiği bildirilen 22 yaşındaki hemşirelik öğrencisi Kasım Bulgan’ın ölümüyle ilgili protestolar sırasında on iki öğrenci gözaltına alındı.
İfade ve Basın Özgürlüğü
2 Ekim: Türk mahkemesi gazeteci Furkan Karabay’ı dezenformasyon ve kamu görevlilerini hedef alma suçlarından beraat ettirirken, hükümet yanlısı ve muhalif figürleri ve muhalifleri hedef almasıyla bilinen sertlik yanlısı İstanbul Başsavcısı Akın Gürlek’e hakaret suçundan mahkum etti ve Karabay’ı başka bir davadan dolayı tutuklu olarak cezaevinde tutarken, Gürlek’e ertelenmiş para cezası verdi.
3 Ekim: Türk mahkemesi, gazeteci Fatih Altaylı’nın Haziran ayındaki tutuklanmasının üzerinden 100 günden fazla süre geçtikten sonra, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı tehdit suçlamasıyla tutuklu yargılanmasına karar verdi.
3 Ekim: Türk savcılar, pop şarkıcısı Mabel Matiz’i “Perperişan” şarkısının sözleri nedeniyle müstehcenlik suçlamasıyla yargılayarak, Ceza Kanunu’nun 226. maddesi uyarınca üç yıla kadar hapis cezası talep etti. Bu iddia, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın şarkının kamu ahlakını ihlal ettiğini ve bir mahkemenin şarkıya internet üzerinden erişimi engellediğini belirtmesinin ardından geldi.
İnsan Hakları Savunucuları
3 Ekim: Avrupa genelindeki on altı insan hakları örgütü, avukat ve insan hakları savunucusu Süleyman Yıldırım’ın serbest bırakılması çağrısında bulunan ortak bir mektubu Türkiye Adalet Bakanı’na gönderdi. Yıldırım, avukatlara yönelik yıldırma girişimleri devam ederken cezaevinde tıbbi bakıma erişimi engellendiği için kritik durumda bulunuyor.
Yargı Bağımsızlığı ve Hukuk Devleti
29 Eylül: PACE eş raportörleri Lord David Blencathra ve Stefan Schennach, Türkiye’nin ana muhalefet partisi CHP’ye yönelik artan siyasi baskı ve yargısal tacizin ülkenin demokrasisini tehdit ettiğini belirterek, yetkilileri siyasi amaçlı kovuşturmalara son vermeye ve hukukun üstünlüğüne saygı göstermeye çağırdı.
1 Ekim: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Türkiye’nin darbe sonrası olağanüstü hal kararnameleriyle pasaportlarını iptal ederek “Barış İçin Akademisyenler” imzacısı Ali Deniz Gür ve Yasin Bedir’in haklarını ihlal ettiğine, özel hayata ve eğitime saygı haklarının çiğnendiğine hükmederek tazminat ödenmesini emretti.
1 Ekim: Türkiye, yeni yasama yılına Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Meclis’e hitap etmesiyle başladı; ana muhalefet partisi CHP ve diğer iki parti ise hükümetin baskısını ve anayasa ihlallerini protesto ederek Meclis’i boykot etti.
Kürt Azınlık
1 Ekim: Türkiye Futbol Federasyonu, Diyarbakır merkezli Amedspor’a, önceden onay alınmadan formalarında Kürtçe bir reklam sloganı kullandığı gerekçesiyle 110.000 lira para cezası verdi. Kulüp ise cezayı haksız ve ayrımcı olarak nitelendirerek kınadı.
İşkence ve Kötü Muamele
3 Ekim: Kapatılan Zaman gazetesinin eski sahibi, Gülen bağlantılı olduğu iddiasıyla hapse atılan 75 yaşındaki Alaeddin Kaya’nın felç geçirme riski yüksek ve tıbbi talimatlara rağmen ambulansla nakli hukuka aykırı bir şekilde engellendi. Bu durum, ağır hasta mahkumların tedavisiyle ilgili süregelen endişeleri bir kez daha gündeme getiriyor.
Kadın hakları
2 Ekim: Türkiye’deki kadın hakları grupları, son iki günde dört kadının şüpheli ölümünün ardından yaşanan bu ani artışla ilgili kapsamlı bir soruşturma talep etti. Gruplar, bu artışın Türkiye’nin 2021’de İstanbul Sözleşmesi’nden çekilmesinin ardından zayıflayan koruma önlemleri ve artan cezasızlıkla bağlantılı olduğunu savundu.