15-21 Aralık 2025
Keyfi Gözaltı ve Tutuklamalar
Hafta boyunca savcılar en az 300 kişi hakkında Gülen hareketiyle irtibatlı oldukları gerekçesiyle gözaltı kararı verdi. Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklama Çalışma Grubu (WGAD) tarafından Ekim 2020’de yayımlanan bir görüş belgesinde söz konusu grupla bağlantılı olduğu iddia edilen kişilerin geniş çaplı ve sistematik olarak hürriyetinden mahrum bırakılmasının insanlığa karşı suç teşkil edebileceği belirtildi. Derneğimiz 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana gerçekleşen Gülen hareketi bağlantılı toplu gözaltı uygulamalarını detaylı bir veritabanı vasıtasıyla sistematik olarak kayda geçirmektedir.
17 Aralık: İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, son iki haftada Gülen hareketiyle bağlantılı oldukları iddiasıyla 39 ilde düzenlenen operasyonlarda 160 kişinin gözaltına alındığını açıkladı; suçlamalar arasında, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin defalarca suç teşkil etmediğine hükmetmesine rağmen ankesörlü telefon aramaları ve ByLock uygulamasının kullanımı da yer aldı.
Zorla Kaybedilmeler
Hafta boyunca, 2016-2018 yılları arasındaki olağanüstü hal döneminde görevinden ihraç edilen ve 6 Ağustos 2019 tarihinde ortadan kaybolduğu ihbar edilen eski kamu çalışanı Yusuf Bilge Tunç’tan bir haber alınamadı. Tunç’un ortadan kaybolması 2016 yılından bu yana yaşanan ve Türk hükümetinin dahil olduğuna dair güçlü bulgular içeren bir dizi zorla kaybedilme vakasının son örneklerinden biri oldu.
Toplantı ve Örgütlenme Özgürlüğü
15 Aralık: KYK burslarının asgari ücretin yarısına (11.052 lira) yükseltilmesi talebiyle topladıkları 20 bin imzayı Meclis’e teslim etmek üzere Ankara’ya gelen Öğrenci Kolektifleri üyesi öğrenciler, parlamentoya yürürken polis tarafından engellendi; biber gazı kullanıldı ve biri çocuk olmak üzere 10 öğrenci gözaltına alındı.
18 Aralık: Sosyal medya kullanıcıları, LeMan dergisindeki bir karikatüre yönelik protestolardan kaynaklanan tartışmalı suçlamalarla beş aydan uzun süredir tutuklu bulunan akademisyen Aslı Aydemir’in serbest bırakılması çağrısıyla bir kampanya başlattı.
İfade ve Basın Özgürlüğü
15 Aralık: Deneyimli gazeteci Elif Akkuş, iki mahkemenin göreve iade kararına rağmen Türkiye’nin devlet yayıncısı TRT tarafından üçüncü kez işten çıkarıldı; TRT, daha önce mahkemelerce reddedilen devamsızlık iddiasını yeniden gerekçe gösterdi.
16 Aralık: Bir Türk mahkemesi, iktidardaki AKP’den eski milletvekili Hüseyin Kocabıyık’ı AKP’yi eleştiren açıklamaları nedeniyle “cumhurbaşkanına hakaret” suçundan iki yılı aşkın hapis cezasına çarptırdı ve yurtdışı çıkış yasağıyla serbest bıraktı.
19 Aralık: Bir Türk mahkemesi, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un özel şirketiyle bağlantılı lüks otel projesine ilişkin haberi nedeniyle Nefes Gazetesi muhabiri Nisanur Yıldırım hakkında hakaret ve iftira suçlamalarıyla dava açtı.
İnsan Hakları Savunucuları
17 Aralık: Bir Türk mahkemesi, Kürt avukat ve insan hakları savunucusu Suna Bilgin’i yasadışı Kürdistan İşçi Partisi’ne (PKK) üye olduğu iddiasıyla altı yılı aşkın hapis cezasına çarptırdı; avukatları, kararın tamamen barışçıl insan hakları faaliyetlerine ve tek bir tartışmalı tanık beyanına dayandığını söyledi.
Yargı Bağımsızlığı ve Hukuk Devleti
17 Aralık: Türkiye’nin devlet kontrolündeki Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), mahkemelerin kayyım atamaları ve mal varlığına el koyma kararlarını genişletmesi sonucu 1.123 şirketi, yaklaşık 56 bin çalışanı ve 361,2 milyar liralık varlığı yönetir hale geldi.
16 Aralık: AİHM, Gülen hareketiyle bağlantılı oldukları iddiasıyla terör suçundan mahkûm edilen 2.420 kişinin, yasal dayanak olmaksızın cezalandırıldıkları ve adil yargılanma haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle Türkiye’nin hak ihlali yaptığına hükmetti; karar, Yalçınkaya davasındaki 2023 pilot kararının devamı niteliğinde verildi.
17 December: Turkey’s state-run Savings Deposit Insurance Fund (TMSF) now controls 1,123 companies employing nearly 56,000 people and holding 361.2 billion lira in assets after courts expanded trustee appointments and asset seizures—most recently including GAİN Media—amid a crackdown critics link to political motives following the arrest of İstanbul Mayor Ekrem İmamoğlu, while analysts cited by the Financial Times say the fund has been used to reshape parts of the economy.
Kürt Azınlık
18 Aralık: Bir Türk mahkemesi, Diyarbakır’ın eski eş başkanı Selçuk Mızraklı’nın denetimli serbestlik talebini, terör örgütüyle bağını kestiğine dair beyanda bulunmadığı gerekçesiyle Cezaevi İdare ve Gözlem Kurulu’nun ret kararını onaylayarak engelledi.
19 Aralık: Türkiye’de bir mahkeme, Tunceli’de evine yapılan polis baskınının ardından gözaltına alınan, pro-Kürt Pir Haber Ajansı muhabiri gazeteci Cihan Berk’in, açıklanmayan terör suçlamalarıyla tutuklanmasına karar verdi.
Cezaevi Koşulları
16 Aralık: AİHM, mahkûm Rafet Emre’nin ailesine yakın bir cezaevine nakledilmemesi ve yıllar süren uzaklık nedeniyle eşi ve çocuklarıyla aile hayatının ciddi biçimde kısıtlanması konusunda bireysel değerlendirme yapılmaması nedeniyle Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesini ihlal ettiğine hükmetti.
17 Aralık: Sivil Toplum Ceza İnfaz Sisteminde Derneği’ne göre Türkiye’de cezaevi nüfusu 433.543’e ulaşarak kapasitenin yüzde 42 üzerine çıktı; Avrupa Konseyi verilerine göre Türkiye Avrupa’da en yüksek tutuklu oranına sahip ülke olmaya devam ederken hükümet, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin 11. Yargı Paketi kapsamında erken tahliye düzenlemesini canlandırmayı ve yeni cezaevleri açmayı planlıyor.
Mülteciler ve Göçmenler
16 Aralık: Human Rights Watch, Türkiye’nin Uygur mültecileri idari “kısıtlama kodları” ile keyfi biçimde güvenlik tehdidi olarak etiketlediğini, bunun gözaltılara ve Çin’e geri gönderilme riski bulunan üçüncü ülkelere sınır dışı edilmelere yol açtığını ve bu uygulamanın Ankara-Pekin ilişkilerinin iyileşmesiyle arttığını açıkladı.
İşkence ve Kötü Muamele
18 Aralık: Ailelerin TR724’e verdiği bilgiye göre, Gülen hareketiyle bağlantılı oldukları iddiasıyla Edirne L Tipi Cezaevi’nde tutulan hamile Nazife Karakoç ve Leyla Arslan, hastane sevkleri sırasında saatlerce yemek verilmemesi dahil olmak üzere ciddi sağlık risklerine rağmen kötü muameleye maruz kaldı.
Sınır Ötesi Kötü Muamele
21 Aralık: Amnesty International Kenya, Türkiye’nin talebi üzerine Kenya’da ailesiyle birlikte gözaltına alınan Türk mülteci Mustafa Güngör’ün, geçerli mülteci statüsüne rağmen Gülen hareketiyle bağlantı iddiaları nedeniyle Türkiye’ye geri gönderilme riskiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.
