Solidarity with OTHERS için bu yılki İnsani Boyut Konferansı’na katılmak, yalnızca temsil edilmekten ibaret değildi — deneyimlerimizi uluslararası insan hakları diyaloğuna katmak ve her gün gördüğümüz algımızın ve gerçekliklerin politika tartışmalarına yansıtılmasını sağlamak anlamına geliyordu.

Nefret Söylemiyle Bağlantılı Olarak Sağ Popülist Eğilimlerin Yükselişi

Nefret, yaş, etnik köken, dil, milliyet, din, cinsiyet ve cinsel yönelim gibi özellikler temelinde insanları damgalayarak ve insanlıktan çıkararak toplumsal olarak kabul edilebilir hâle gelmiştir (Immenkamp, Zamfir, & de Groot, 2024). Son yıllarda sağcı ideolojiler ve popülist hareketler dünya genelinde yükselişe geçmiştir. En son Avrupa seçimleri, radikal sağ popülist partilere yönelik artan bir desteği ortaya koymuştur; siyasetçiler çoğu zaman “endişeli vatandaşlar” kılığına bürünerek etnik azınlıkları ve göçmenleri şeytanlaştırmak için dışlayıcı bir dil kullanmaktadır (Pérez-Escolar, Morejón-Llamas, & Alcaide-Pulido, 2025, s. 1).

Nefret söyleminin kullanımı, kışkırtıcılarını hesap verebilirlikten gizlerken bütünleşik, demokratik bir toplumu tehdit eder. Bu durum, çevrimiçi forumlar ve sosyal medya aracılığıyla yoğunlaşmış; ırkçılığın ve ayrımcılığın hızla yayılmasına ve daha önce buna maruz kalmamış kitlelere ulaşmasına olanak tanımıştır. Bu da bize, filozof Karl Popper’ın “hoşgörü paradoksu” (1945) kavramının bugün hâlâ derinden geçerli olduğunu göstermektedir; zira bu kavram, sınırsız hoşgörünün nihayetinde hoşgörünün kendisini yok edebileceği konusunda uyarır ve ifade özgürlüğünün aşırılıkçı ya da şiddet içeren görüşleri de kapsayıp kapsamaması gerektiğini sorgular (Trepainer, S., 2025). Bu paradoks soyut değildir; söz olarak başlayan nefret hızla ayrımcılığa ve fiziksel şiddete dönüşebilir. Bu tehlike, BM Genel Sekreteri António Guterres tarafından 2019’da şu şekilde vurgulanmıştır: “Nefret söylemiyle mücadele etmek, ifade özgürlüğünü sınırlamak ya da yasaklamak anlamına gelmez. Nefret söyleminin daha tehlikeli bir şeye, özellikle de uluslararası hukuk kapsamında yasak olan ayrımcılığa, düşmanlığa ve şiddete tahrike tırmanmasını önlemek anlamına gelir” (United Nations, n.d.). Sözleri, harekete geçmenin aciliyetini vurgulamakta ve meseleyi uluslararası hukukla ilişkilendirerek, bunun sorumluları hesap verebilir kılmak için iş birliğine dayalı çözümler gerektiren küresel bir zorluk olduğunun altını çizmektedir.

Güncel İnsan Hakları Sorunları

OSCE konferansı sırasında Solidarity with OTHERS, No Hate Speech Network ile iş birliği içinde, uzmanları, eğitimcileri ve aktivistleri bir araya getiren bir yan etkinliğe ev sahipliği yapmıştır; bu etkinlikte katılımcılar, insan haklarını korumak ve çatışma önleme, kriz yönetimi ile çatışma sonrası iyileştirmeyi desteklemek amacıyla çözümleri birlikte belirlemek üzere deneyimlerinden ve bireysel bakış açılarından yararlanmıştır (Organization for Security and Co-operation in Europe, n.d.).

2025 yılı Helsinki Nihai Senedi’nin 50. yıl dönümü olsa da, ilkelerinin tekrarlanan ihlalleri, Senedin önemini hatırlatan güçlü bir uyarı niteliğindedir. Günümüzün en ağır ihlallerinden biri, iki OSCE üyesi devlet arasında yaşanan Rusya’nın Ukrayna’yı işgalidir; bu savaş egemenliği ve toprak bütünlüğünü tehdit eden ciddi ihlalleri temsil etmektedir. Barışı korumaya yönelik uluslararası taahhütlerin ihlal edilmesinin ötesinde, bu ihlaller işgal edilen devletin nüfusunun insan haklarını da tehlikeye atmaktadır. Benzer biçimde, Gazze’deki yıkıcı soykırım da uluslararası taahhütlerin ağır ihlallerini ve işgal altındaki Filistin halkının insan haklarının ihlalini göstermektedir.

Bu krizler, dünya genelinde hem çevrimiçi hem de çevrimdışı olarak -daha önce belirtildiği gibi- Yahudi karşıtı ve Müslüman karşıtı ayrımcılıkta, nefret suçlarında ve nefret söyleminde çarpıcı bir artışa katkıda bulunmuş, çatışmayı siyasetçilerin ve ordunun ötesine taşıyarak gündelik topluma taşımıştır (Immenkamp, Zamfir, & de Groot, 2024).

“Kutsal Üçlü”: Eşitliğe Çok Katmanlı, İş Birliğine Dayalı Bir Yaklaşım

Eşitsizlikle mücadele etmek ve kalıcı değişim için sistemler inşa etmek kolay bir iş değildir; ancak son derece önemlidir ve devletler arası iş birliği gerektirir. İnsan hakları meselelerinde anlamlı bir ilerleme sağlamak, “kutsal üçlü” olarak tanımlanabilecek şeye bağlıdır: devletler, sivil katılım ve STK’lar arasındaki çok katmanlı iş birliği. Helsinki ilkeleri doğrultusunda şekillenen bu üçlü, insan hakları sorunlarının birbiriyle ilişkili olduğunu ve sınır ötesi kesişimler de dâhil olmak üzere birden fazla düzeyde ortaya çıktığını kabul eder. OSCE, katılımcı devletlerin tanıklıkları ve ihtiyaçları üzerine inşa ederek, daha sürdürülebilir ve kapsayıcı çözümler sağlamaya çalışır.

Sonuç

Gerçek ve kalıcı değişim; hesap verebilirliği ve kalıcı çözümleri güvence altına almak için eğitim, hukuki çerçeveler, teknoloji ve sivil katılım aracılığıyla koordineli bir çabayı gerektirir. Birleşik bir sorumluluk duygusunun ve çabanın önemi hayatidir: gerçek değişim, herkes için adalet sağlanana kadar gerçekleşmiş sayılmaz.

Kaynakça

Immenkamp, B., Zamfir, I., & de Groot, D. (2024, September). Hate speech and hate crime: Time to act? (EPRS Briefing No. 762.389). European Parliamentary Research Service. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2024/762389/EPRS_BRI(2024)762389_EN.pdf

Organization for Security and Co-operation in Europe. (n.d.). Who we are. OSCE. https://www.osce.org/who

Pérez-Escolar, M., Morejón-Llamas, N., & Alcaide-Pulido, P. (2025). Populist rhetoric and hate speech: Analyzing xenophobic narratives in VOX’s 2023 election campaign. Politics & Governance, 13, Article 9346. https://doi.org/10.17645/pag.9346

Trepanier S. (2025). The Paradox of Tolerance as a Shield to Demonstrate Intolerance. Journal of continuing education in nursing, 56(8), 312–313. https://doi.org/10.3928/00220124-20250718-03

United Nations. (n.d.). Hate speech versus freedom of speech. UN. https://www.un.org/en/hate-speech/understanding-hate-speech/hate-speech-versus-freedom-of-speech