İnsan Hakları Derneği (İHD), 2025 Yılı Hak İhlalleri Raporu’nu İstanbul’da kamuoyuna açıkladı. Rapor, derneğin kendi dokümantasyonuna, basına ve açık kaynaklara yansıyan bilgilere, şubelerine yapılan başvurulara ve diğer insan hakları örgütlerinin verilerine dayanıyor. İHD, verilerinin yalnızca kamuoyuna yansıyan vakaları kapsadığını ve gerçek rakamların muhtemelen daha yüksek olduğunu belirtiyor.

• İHD, 2025 yılında en az 1.842 kişinin işkence ve diğer kötü muamele niteliğindeki uygulamalara maruz kaldığını tespit etti. Bunlardan 1.493’ü toplantı ve gösterilere yönelik kolluk müdahalelerinde, 90’ı resmi gözaltı yerlerinde, 185’i ise hapishanelerde bu uygulamalarla karşılaştı. İHD’ye göre işkence ve kötü muameleye maruz kalan her 10 kişiden 8’i, resmi bir alıkonulma mekânına girmeden bu muameleyle karşılaştı.

• Rapor, alıkonulma yerlerinde 20 şüpheli ölüm kaydediyor: 16’sı hapishanelerde, 2’si geri gönderme merkezlerinde, 2’si ise polis gözetiminde.

• İHD, 2025 yılında 6.719 kişinin keyfi biçimde gözaltına alındığını, 1.328 kişinin tutuklandığını kaydediyor.

• Kolluk güçleri en az 268 gösteriye müdahale etti ve en az 8.477 kişiyi gözaltına aldı. Toplantı ve gösterilere katılımla ilgili davalarda 1.112 kişi tutuklandı, 1.625 kişi hakkında adli kontrol kararı verildi. Valilikler 13 ilde, toplamda 126 gün süreyle her türlü eylem ve etkinliği yasakladı; bu yasaklardan 40,8 milyon kişi etkilendi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun 19 Mart 2025’te gözaltına alınmasını izleyen dokuz günde en az 1.879 kişi gözaltına alındı, 260 kişi tutuklandı.

• Düşüncelerini ifade ettikleri için en az 507 kişi gözaltına alındı, 109 kişi tutuklandı, 123 kişi hakkında adli kontrol tedbiri uygulandı. 303 gazeteci soruşturma ya da kovuşturmayla karşı karşıya kaldı. Yıl içinde 42 gazeteci tutuklandı; 31 Aralık 2025 itibarıyla 28 gazeteci tutukluydu. 489 habere erişim engeli getirildi.

Rapor, Adalet Bakanlığı verilerine dayanarak, 2025 yılında Cumhurbaşkanına hakaret (TCK 299), devletin egemenlik alametlerini aşağılama (TCK 300) ve Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama (TCK 301) suçlamalarıyla 8.005 kişi hakkında 9.348 dava açıldığını belirtiyor. Mahkemeler 1.923 sanık hakkında mahkûmiyet kararı verdi, 2.127 kişi hakkında ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verdi.

Mart 2024 yerel seçimlerinden 2025 yılı sonuna kadar İçişleri Bakanlığı, 5’i büyükşehir olmak üzere 27 belediye başkanını/eş başkanını görevden uzaklaştırdı; bunlardan biri göreve iade edildi. 13 belediyede seçilmiş yönetimlerin yerine kayyum atandı.

Rapor, Bianet’in Erkek Şiddeti Çetelesi’ne dayanarak, 299 kadın ve 64 çocuğun erkek şiddeti sonucu hayatını kaybettiğini, 471 kadının ölümünün ise şüpheli olarak kayda geçtiğini aktarıyor.

İHD, bu verilerin Kürt meselesinin çözümüne yönelik sürecin umutları artırdığı bir yıla ait olduğuna dikkat çekiyor ve bu sürecin demokratikleşme adımlarıyla desteklenmediğini belirtiyor.

İHD, 2025 yılı tespitleri arasında Kavala ve Demirtaş davalarındaki AİHM ihlal kararlarının gereğinin yerine getirilmediğini sıralıyor. Ancak Solidarity with Others olarak, İHD raporunun uygulanmayan AİHM kararlarına ilişkin bölümünde AİHM Büyük Daire’nin Yalçınkaya kararına (Yüksel Yalçınkaya/Türkiye [BD], B. No: 15669/20, 26 Eylül 2023) yer verilmemesini üzüntüyle karşılıyoruz. Bu karar, 2016’dan bu yana Türkiye’deki en büyük kovuşturma grubunu ilgilendiriyor.