Uluslararası Gazeteciler Federasyonu (IFJ), Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) ve Türkiye Gazeteciler Sendikası’nın (TGS) 7 Ekim’de yaptığı ortak açıklamada aktardığı İfade Özgürlüğü Derneği (İFÖD) verilerine göre, eylül ayında Türkiye’de 1.270 X hesabı hakkında erişim engeli kararı verildi. Bunlardan yalnızca 115’i bir mahkeme kararı kapsamındaydı. Kalan 1.155 hesabın hukuki dayanağı bilinmiyor. Bu hesapların toplam takipçi sayısı 35 milyonu aşıyor.

Üç örgüt açıklamasını Türkiye’deki yetkililere değil, doğrudan X’e ve yönetimine yöneltti. “X, Türkiye’de gazetecilerin ve medya kuruluşlarının hesaplarına, bir mahkeme kararı ya da bağımsız bir yargı merciinin açık, şeffaf ve denetlenebilir bir kararı olmaksızın erişim engeli uygulamamalıdır” dediler. Türkiye’de yargı kararlarının tarafsızlığına ilişkin ciddi kaygıların bulunduğu bir dönemde, bu tür kararlara dayanılarak uygulanan erişim kısıtlamalarının “keyfîlik konusunda ek kaygılar doğurduğunu” eklediler.

Açıklamada, X’in kendi yayımlanmış politikalarının, içerik veya hesaplara erişimin kısıtlanmasına yönelik taleplerin mahkeme kararı gibi geçerli hukuki belgelerle desteklenebileceğini ve hukuken yasaklanmadığı sürece etkilenen kullanıcıların bu taleplerden haberdar edileceğini belirttiği hatırlatılıyor. Üç örgüt X’ten şunları talep ediyor: Türkiye’den gelen taleplerin bağımsız ve açık bir mahkeme kararına dayanıp dayanmadığını doğrulamak; idari makamlardan veya kolluk birimlerinden gelen tek taraflı talepleri yeterli saymamak; genel, muğlak veya ölçüsüz talepleri reddetmek; hesapların tamamı yerine belirli içerikle sınırlı kısıtlamalar uygulamak; ve Türkiye’ye ilişkin ayrıntıları şeffaflık raporlarında yayımlamak.

Dayanağı açıklanmayan bir talebin pratikte neye benzediğini bianet örneği gösteriyor. 30 Eylül’de Bakırköy 7. Sulh Ceza Hâkimliği, bianet’in 402 bin takipçili X hesabı hakkında, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle erişim engeli ve içeriğin çıkarılması kararı verdi. Karar, yedi gün sonra hâlâ bianet’e tebliğ edilmemişti; bu nedenle bianet hangi haberleri veya paylaşımları yüzünden bu kararın verildiğini bilmiyor. Karar kamuoyuna yetkililer tarafından değil, İFÖD’ün EngelliWeb projesi aracılığıyla duyuruldu.

Bu, bianet’in hesabının ikinci kez engellenmesi. İlki, Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından yaşanan Saraçhane protestoları sırasında, Mart 2025’te gerçekleşmişti.

Aynı karar, gazeteciler İrfan Değirmenci, Şirin Payzın, Burak Acerakis, Erdal Sağlam, Dinçer Gökçe, Sarya Toprak, Esra Tokat ve Furkan Karabay’ın hesaplarını da kapsıyordu. Değirmenci ile Payzın’ın hesapları 16 Eylül’de bir kez daha engellenmişti.

IFJ açıklaması, aynı dönemde hesapları engellenen on gazetecinin daha adını veriyor ve Kısa Dalga, Sol Haber ile Evrensel hakkında da kararlar verildiğini kaydediyor. 30 Eylül’de T24 haber sitesinin tamamı, yaklaşık 1,9 milyon takipçili X hesabıyla birlikte engellendi.

Açıklama şöyle bitiyor: “Basın özgürlüğü yalnızca gazetecilerin işlerini yapma hakkı değildir. Aynı zamanda yurttaşların farklı kaynaklardan bilgiye erişme, haberleri karşılaştırma ve kamu yararını ilgilendiren gelişmelerden haberdar olma hakkıdır.”

Geçen ay Türkiye’de engellenen her on hesaptan dokuzu, kimseye gösterilmemiş bir dayanakla engellendi.