Belçika’da Kadın Hakları Rehberi

Göçmen ve Mülteci Kadınlar İçin Pratik Bir Rehber

Belçika’da, göç statüsü, etnik köken, din veya geçmişe bakılmaksızın tüm kadınlar temel haklara ve korumalara sahiptir. Bu rehber, özellikle ek ve kesişen engellerle karşılaşabilecek göçmen ve mülteci kadınlar için bu hakları erişilebilir ve uygulanabilir hâle getirmeyi amaçlamaktadır. Rehber; temel hukukî çerçeveleri, mevcut hizmetleri ve hakların ihlal edilmesi durumunda atılması gereken adımları ortaya koymaktadır.

1. Hukuk Önünde Eşit Koruma

Belçika, ayrımcılığı yasaklayan ve toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik eden hem ulusal hem de uluslararası hukukî standartlarla bağlıdır.

Başlıca düzenlemeler şunlardır:

• Belçika Anayasası (Madde 10 ve 11): Hukuk önünde eşitliği güvence altına alır
• Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Yasası (2007): Cinsiyete dayalı ayrımcılığı yasaklar
• Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve AB Toplumsal Cinsiyet Direktifleri: Statüye bakılmaksızın koruma sağlar

Cinsiyet, hamilelik, etnik köken, milliyet, din, cinsel yönelim, engellilik veya hukuki statü temelinde ayrımcılık yasaktır.

2. İş Hayatında ve Kamusal Yaşamda Toplumsal Cinsiyet Eşitliği

Belçika’da kadınlar, ekonomik, siyasi ve sosyal yaşama eşit katılım hakkına sahiptir.

Başlıca güvenceler şunlardır:

• Eşit işe eşit ücret hakkı
• Doğum izni ve ebeveyn iznine erişim
• İş yerinde taciz ve sömürüye karşı hukuki koruma
• Siyasi temsili artırmak amacıyla parti listelerinde en az %33 kadın aday kotası

Göçmen kadınlar dil engelleri, kayıt dışı çalışma düzenlemeleri veya hukuki güvencesizlik gibi ek zorluklarla karşılaşabilir. Ancak bu durum haklarınızı ortadan kaldırmaz.

3. Toplumsal Cinsiyete Dayalı Şiddete Karşı Koruma

Belçika, toplumsal cinsiyete dayalı şiddeti ciddi bir insan hakları ihlali olarak kabul etmektedir.

Bu kapsamda şunlar yer alır:

• Aile içi ve partner şiddeti
• Cinsel saldırı ve tecavüz
• Psikolojik ve ekonomik istismar
• Zorla evlendirme, kadın sünneti (FGM) ve namus temelli şiddet
• Israrlı takip ve çevrimiçi taciz

• Acil koruma ve barınma
• Hukuki ve psikolojik destek
• Tıbbi bakım
• Cinsel Şiddet Bakım Merkezlerine (SAC) erişim

2023 yılında Belçika, kadın cinayetini (femicide) ulusal mevzuatta resmen tanımış ve kadınlara yönelik şiddetin sona erdirilmesine yönelik taahhüdünü güçlendirmiştir.

4. Sosyal Haklara ve Hizmetlere Erişim

Belçika’da tüm kadınlar—belgesiz göçmenler ve sığınmacılar dâhil—belirli temel hizmetlere erişim hakkına sahiptir:

• Sağlık hizmetleri: Acil ve birincil sağlık hizmetleri, üreme sağlığı ve ruh sağlığı hizmetleri
• Eğitim: Hukuki statüden bağımsız olarak tüm çocuklar için 18 yaşına kadar zorunlu eğitim
• Sosyal destek: Kamu Sosyal Yardım Merkezleri (CPAS/OCMW) aracılığıyla barınma, gıda ve entegrasyon desteği
• Hukuki yardım: Pro deo sistemi aracılığıyla ücretsiz hukuki destek

Destek, bölgeye ve ikamet statüsüne göre değişiklik gösterebilir; ancak temel insan hakları tartışmaya açık değildir.

5. Hak İhlallerinin ve Ayrımcılığın Bildirilmesi

Haklarınız ihlal edildiğinde, bunu bildirme ve giderim talep etme hakkına sahipsiniz.

İlgili kurumlar şunlardır:

• UNIA (Fırsat Eşitliği için İnterfederal Merkez)
  Irk, din, milliyet, hukuki statü ve diğer temellere dayalı ayrımcılıkla ilgili şikâyetleri ele alır.
   0800 12 800 |  www.unia.be
• Kadın ve Erkek Eşitliği Enstitüsü (IEFH)
  Cinsiyet temelli ayrımcılık, taciz ve eşitsizlik konularına odaklanır.
   www.igvm-iefh.belgium.be

Şikâyetler çevrimiçi, telefon yoluyla veya destek kuruluşları aracılığıyla yapılabilir. Hukuki destek sağlanır ve gizlilik güvence altındadır.

6. Toplumsal Cinsiyete Dayalı İltica ve Koruma

Belçika iltica hukuku, kadınların özellikle toplumsal cinsiyete bağlı nedenlerle zulümden kaçabileceğini kabul etmektedir.

Bu kapsamda şunlar yer alır:

• Cinsel veya aile içi şiddet
• Zorla evlendirme veya zorla hamile bırakılma
• Kadın sünneti (FGM)
• Cinsel yönelim veya cinsiyet kimliği nedeniyle zulüm

Kadınlar, eşlerinden veya aile üyelerinden bağımsız olarak bireysel iltica başvurusu yapma hakkına sahiptir. İltica süreci boyunca hukuki ve psikolojik destek sağlanmaktadır.

Yardıma mı İhtiyacınız Var?

Destek için aşağıdaki kuruluşlarla iletişime geçmenizi öneririz: