18-24 Ağustos 2025
Keyfi Gözaltı ve Tutuklamalar
Hafta boyunca savcılar en az 4 kişi hakkında Gülen hareketiyle irtibatlı oldukları gerekçesiyle gözaltı kararı verdi. Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklama Çalışma Grubu (WGAD) tarafından Ekim 2020’de yayımlanan bir görüş belgesinde söz konusu grupla bağlantılı olduğu iddia edilen kişilerin geniş çaplı ve sistematik olarak hürriyetinden mahrum bırakılmasının insanlığa karşı suç teşkil edebileceği belirtildi. Derneğimiz 15 Temmuz darbe girişiminden bu yana gerçekleşen Gülen hareketi bağlantılı toplu gözaltı uygulamalarını detaylı bir veritabanı vasıtasıyla sistematik olarak kayda geçirmektedir.
22 Ağustos: Kırıkkale’de bir ev hanımı, hayır işlerine yaptığı bağışlar ve öğrenci yardım kampanyaları gibi günlük faaliyetlere dayanarak Gülen hareketiyle bağlantılı olduğu iddiasıyla yedi yıldan fazla hapis cezasına çarptırıldı. Bu olay, 2016 darbe girişiminden neredeyse on yıl sonra bile kapsamlı yargılamaların devam ettiğini bir kez daha gösteriyor.
Zorla Kaybedilmeler
Hafta boyunca, 2016-2018 yılları arasındaki olağanüstü hal döneminde görevinden ihraç edilen ve 6 Ağustos 2019 tarihinde ortadan kaybolduğu ihbar edilen eski kamu çalışanı Yusuf Bilge Tunç’tan bir haber alınamadı. Tunç’un ortadan kaybolması 2016 yılından bu yana yaşanan ve Türk hükümetinin dahil olduğuna dair güçlü bulgular içeren bir dizi zorla kaybedilme vakasının son örneklerinden biri oldu.
Toplantı ve Örgütlenme Özgürlüğü
21 Ağustos: 25 Temmuz’da IDEF 2025 savunma fuarındaki protesto sırasında “Katil İsrail, işbirlikçi Erdoğan” diye bağırarak cumhurbaşkanına hakaret ettiği iddiasıyla tutuklanan İsmail Çelik’in gözaltı süresi uzatıldı ve şimdi de Türkiye’nin Gazze’ye yönelik tutumunu eleştiren sosyal medya paylaşımları nedeniyle cezaevi disiplin soruşturmasıyla karşı karşıya.
22 Ağustos: Ankara’da polis, memur maaş görüşmelerinin çıkmaza girmesinin ardından Birleşik Kamu Çalışanları Konfederasyonu’nun Cumhurbaşkanlığı Sarayı’na yapacağı yürüyüşü engelledi. Bu durum, 6,5 milyon çalışanı etkileyen anlaşmazlığın, protestolar, grevler ve sendikaların yükselen enflasyona karşı büyük maaş artışları talepleri arasında bir tahkim kuruluna taşınmasına yol açtı.
22 Ağustos: İstanbul’un Ümraniye ilçesinde, Topağacı mahallesinde üç sakin gözaltına alındı. Yerel halk, kentsel dönüşüm projesi kapsamında zorla tahliye edilmelerine karşı direniş göstererek, elektrik, su ve doğalgaz kesintilerini yürüyüşlerle ve telefon ışıklarıyla protesto etti ve evlerini savunma sözü verdi.
İfade ve Basın Özgürlüğü
18 Ağustos: İşçi hakları, kadın hareketleri, Kürt sorunları ve hükümetin muhaliflere yönelik baskıları hakkında haber yapan sol görüşlü Kürt yanlısı Etkin Haber Ajansı’nın (ETHA) sosyal medya hesabı, Türkiye’de ulusal güvenlik ve kamu düzenini koruma gerekçesiyle engellendi.
20 Ağustos: Avrupa Komisyonu, Türkiye’nin kıdemli gazeteci Şener Levent’in iadesini talep ettiği yönündeki tartışmalı haberlerin ardından, Kıbrıs Türk topluluğunda basın özgürlüğüne yönelik tehditler konusunda endişelerini dile getirdi.
20 Ağustos: Türkiye, daha önce X hesabına ve internet sitesine getirdiği yasakların ardından, önde gelen LGBTQ+ grubu Kaos GL’nin Instagram hesabını da engelledi.
25 Ağustos: Sürgündeki gazeteci Cevheri Güven’e yardım ettiği iddiasıyla yakın zamanda yeniden tutuklanan Türk gazeteci Ufuk Şanlı, savcılık usulsüzlüklerini ve davasındaki gecikmeleri protesto ederek açlık grevine başladı. Bu durum, Türkiye’nin Gülen hareketiyle bağlantılı gazetecilere yönelik devam eden baskısını bir kez daha gözler önüne seriyor.
Yargı Bağımsızlığı ve Hukuk Devleti
19 Ağustos: CHP’li Beyoğlu Belediye Başkanı İnan Güney, eleştirmenlerin yolsuzluk soruşturması bahanesiyle muhalefetteki belediye başkanlarına yönelik hükümet baskısı olarak nitelendirdiği bir operasyon kapsamında görevden alındı.
19 Ağustos: Avukat Bilge Ocakcıoğlu’nun İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasını protesto eden gösteriler sırasında polis tarafından dövülüp biber gazı sıkılmasının ardından, Vali Davut Gül, polis memurları hakkında soruşturma açılmasına izin vermedi. Avukatları bu kararı, kötü muamele yasağının ve etkili bir soruşturma yürütme görevinin ihlali olarak temyiz etti.
Kürt Azınlık
21 Ağustos: Türkiye’de ulusal dayanışma ve demokrasi konulu bir parlamento komisyonu toplantısında, bir Barış Annesi’ne Kürtçe konuşmaması yönünde uyarıda bulunuldu. Bu durum, uzlaşma çabalarını baltaladığı ve ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle insan hakları grupları ve Kürt siyasetçiler tarafından kınandı.
Cezaevi Koşulları
22 Ağustos: İnsan hakları grupları ve mahkumlar, aşırı kalabalık, güneş ışığı eksikliği, tıbbi ihmal ve tecrit gibi işkenceye eşdeğer koşulları gerekçe göstererek Türkiye’nin yüksek güvenlikli “çukur tipi” hapishanelerine yönelik eleştirilerini yoğunlaştırdı; bu hapishanelerin kapatılmasını talep eden protestolar açlık grevleri ve ölüm orucuyla birlikte tırmanıyor.
Mülteciler ve Göçmenler
18 Ağustos: İzmir’in Karaburun kıyılarında bir botun devrilmesi sonucu en az dört göçmen boğuldu, ikisi kurtarıldı. Türk yetkililer kayıp diğer kişileri arama çalışmalarına devam ediyor.
25 Ağustos: Uluslararası Af Örgütü, Suriyeli mülteci Ahmed Aabo’nun HIV teşhisi konulduktan sonra yasal hakları iptal edilerek temel sağlık hizmetlerine erişimi engellenen ve ciddi risk altında kalan halinin iade edilmesi için Türk yetkililere acil eylem kampanyası başlattı.
25 Ağustos: Türk yetkililer, İstanbul Üniversitesi’ndeki barışçıl bir kafeterya protestosuna katıldığı gerekçesiyle Azerbaycanlı yüksek lisans öğrencisi ve aktivist Nanaxaanım Babazade’yi “yabancı terörist savaşçı” olarak nitelendirmiş, gözaltına almış ve iddiaya göre kötü muamelede bulunmuştur.
İşkence ve Kötü Muamele
25 Ağustos: Mardin’in Artuklu bölgesinde, gece bekçileri tarafından dövülüp gözaltına alındıktan sonra şikayette bulunan 19 yaşındaki Şeyhmus Sebuktekin, “polise direnme” suçundan hapse atılırken, görevliler serbest bırakıldı.
